Դեպի վեր
Հաճախակի տրվող հարցեր

1. Հարց. Ի՞նչ է անշարժ գույքը:

- Պատասխան. Անշարժ գույք` հողամասերը, անշարժ գույք հանդիսացող ընդերքի մասը, մեկուսի ջրային օբյեկտները, անտառները, բազմամյա տնկիները, ստորգետնյա և վերգետնյա, այդ թվում նաև` կառուցվող շենքերը, շինությունները և հողին ամրակցված այլ գույքը: («Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդված)

2. Հարց. Ի՞նչ է ինքնակամ կառույցը:

- Պատասխան. Ինքնակամ կառույց է համարվում oրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամաuում կամ առանց թույլտվության կամ թույլտվությամբ սահմանված պայմանների կամ քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով կառուցված կամ վերակառուցված շենքը, շինությունը կամ այլ կառույցը: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 188-րդ հոդված)

3. Հարց. Ի՞նչ կարգով կարող է օրինականացվել ինքնակամ կառույցը:

- Պատասխան. Ինքնակամ կառույցները կարող են ճանաչվել օրինական` համայնքների ղեկավարների, համայնքի վարչական տարածքներից դուրս՝ մարզպետների կողմից, կառավարության սահմանած կարգով: Ինքնակամ կառույցը կարող է ճանաչվել օրինական միայն այն անձի դիմումով, որին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամաuում գտնվում է այդ կառույցը: Պետական կամ համայնքային uեփականություն հանդիuացող հողամասում կառուցված կամ վերակառուցված ինքնակամ կառույցների նկատմամբ ճանաչվում է պետության կամ համայնքի uեփականությունը, անկախ նրանից, թե ով է այն կառուցել: (ՀՀ կառավարության 2006 թվականի հուլիսի 29-ի N 912-Ն որոշում, ՀՀ կառավարության 2008 թվականի հուլիսի 1-ի N 731-Ն որոշում)

4. Հարց. Ո՞վ է ձեռք բերում հողամասի վրա կառուցված շենքերի, շինությունների և այլ անշարժ գույքի uեփականության իրավունքը:

- Պատասխան. Հողամաuի uեփականատերն է ձեռք բերում իրեն պատկանող հողամաuի վրա կառուցված շենքերի, շինությունների և այլ անշարժ գույքի uեփականության իրավունք: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 202-րդ հոդված)

5. Հարց. Ի՞նչ է հողամասի կառուցապատման իրավունքը:

- Պատասխան. Կառուցապատման իրավունքը անձի իրավունքն է այլ անձի պատկանող հողամասում` քաղաքաշինական նորմերի ու կանոնների, ինչպեu նաև հողամաuի նշանակության վերաբերյալ պահանջների պահպանմամբ՝ սահմանված կարգով կառուցել շենքեր և շինություններ, դրանք վերակառուցել կամ քանդել և կառուցապատման իրավունքի գործողության ժամկետի ընթացքում տիրապետել և օգտագործել այդ գույքը: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2041-րդ հոդված)

6. Հարց. Կարո՞ղ են արդյոք պետության կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողամասերը տրամադրվել կառուցապատման իրավունքով:

- Պատասխան. Պետական կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողերը կառուցապատման իրավունքով տրամադրվում են միայն Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածով սահմանված հողամասերից:

7. Հարց. Ինչպե՞ս կարող է տնօրինվել հողամասի կառուցապատման իրավունքը:

- Պատասխան. Կառուցապատման իրավունք ունեցող անձը կարող է այդ իրավունքը տնօրինել՝ փոխանցել այլ անձի, ազատորեն oտարել, գրավ դնել այն, ինչպես նաև կատարել այլ գործարքներ կառուցապատման իրավունքի նկատմամբ: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2041–րդ հոդված)

8. Հարց. Ինչպիսի՞ կարգով կարող է փոփոխվել բնակելի տների և բնակարանների գործառնական նշանակությունը:

- Պատասխան. Բնակարանների գործառնական նշանակության փոփոխումը արտադրականի, հասարակականի կամ այլ գործառնական նշանակության իրականացվում է օրենքով կամ այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 222-րդ հոդված)

9. Հարց. Որտե՞ղ են ներկայացվում անշարժ գույքի պետական գրանցման կամ տեղեկատվություն ստանալու համար դիմումները 2012 թվականի հունվարի 1-ից հետո:

- Պատասխան. 2012 թվականի հունվարի 1-ից անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման կամ տեղեկատվության տրամադրման համար դիմումները պետք է ներկայացվեն Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի կառուցվածքում ստեղծված նոր ստորաբաժանումներ՝ սպասարկման գրասենյակներ, որոնց հիմնական գործառույթն է քաղաքացիներից դիմումների ընդունումն ու ավարտական փաստաթղթերի (վկայականներ, տեղեկանքներ) տրամադրումը, իսկ 2016 թվականի նոյեմբերի 10-ից անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման կամ տեղեկատվության տրամադրման համար դիմումները կարող են ներկայացվել նաև ՀՀ կառավարության 27.11.2016թ. թիվ 1109-Ն որոշմամբ հաստատված օպերատորների մոտ (Հայփոստ, Արդշինբանկ, Կոնվերսբանկ և Ամերիաբանկ):

10. Հարց. Արդյո՞ք պետք է անշարժ գույքի պետական գրանցման կամ տեղեկատվություն ստանալու համար դիմումները ներկայացվեն այն սպասարկման գրասենյակ կամ օպերատորի մասնաճյուղ (Հայփոստ, Արդշինբանկ, Կոնվերսբանկ և Ամերիաբանկ), որի սպասարկման տարածքում գտնվում է դիմումի առարկա անշարժ գույքը:

- Պատասխան. Անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման կամ տեղեկատվության տրամադրման դիմումները կարող են ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի ցանկացած սպասարկման գրասենյակ կամ օպերատորի մասնաճյուղ՝ անկախ անշարժ գույքի գտնվելու վայրից: Նույնը վերաբերում է նաև ներկայացված դիմումի հիման վրա կազմված փաստաթղթերի ստացմանը, որոնք կրկին կարելի է ստանալ ինչպես դիմումը ընդունած, այնպես էլ ցանկացած այլ սպասարկման գրասենյակից կամ օպերատորի մասնաճյուղից:

11. Հարց. Դիմումի հիման վրա կազմված վկայականը կամ տեղեկանքը արդյո՞ք պետք է ստանալ այն սպասարկման գրասենյակից, որտեղ ներկայացվել է դիմումը:

- Պատասխան. Անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման կամ տեղեկատվություն ստանալու համար դիմողներին տրամադրվող ստացականում նշվում է դիմումի մուտքագրման համարը, որը միաժամանակ հանդիսանում է նաև ծածկագիր, որի օգնությամբ դիմողը հնարավորություն կունենա Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի պաշտոնական կայքէջի միջոցով հետևել իր դիմումի քննարկման ընթացքին:

12. Հարց. Ո՞ր դեպքերում պետական գրանցման համար դիմելիս պետք է որակավորում ունեցող մասնագետների կողմից կազմվի և դիմումի հետ սպասարկման գրասենյակ կամ օպերատորի մասնաճյուղ ներկայացվի գրանցման ներկայացվող հողամասի հատակագիծը:

- Պատասխան. Այն դեպքերում, երբ՝

  1. գրանցման ներկայացվող հողամասի նկատմամբ 1998 թվականի մարտի 1-ից հետո իրավունքների պետական գրանցում չի կատարվել.
  2. կատարվելու է 1998 թվականի մարտի 1-ից հետո գրանցված հողամասի սահմանների փոփոխության, (բաժանման, միավորման կամ ուղղման),  բացառությամբ՝ գրանցված հողամասերի սահմանների միավորման, պետական գրանցում:

13. Հարց. Ո՞ր դեպքերում պետական գրանցման համար դիմելիս պետք է որակավորում ունեցող մասնագետների կողմից կազմվի և դիմումի հետ սպասարկման գրասենյակ ներկայացվի գրանցման ներկայացվող շենքերի, շինությունների հատակագծերը:

- Պատասխան. Այն դեպքերում, երբ՝

  1. գրանցման ներկայացվող շինության նկատմամբ 1998 թվականի մարտի 1-ից հետո իրավունքների պետական գրանցում չի կատարվել.
  2. կատարվելու է նոր ստեղծված (կառուցված) շինությունների նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցում կամ գրանցված շինությունների վերակառուցման, բաժանման, ինչպես նաև այլ հիմքերով շինությունների մակերեսների փոփոխության պետական գրանցում:

14. Հարց. Ո՞ր դեպքերում է պետք դիմել համայնքի ղեկավարին՝ անշարժ գույքի նոր հասցե ստանալու համար և սպասարկման գրասենյակ կամ օպերատորի մասնաճյուղ տրվող դիմումի հետ ներկայացնել այդ հասցեն տրամադրելու մասին համայնքի ղեկավարի որոշումը:

- Պատասխան. Բացառությամբ գյուղատնտեսական նշանակության հողամասերի, այլ տեսակի անշարժ գույքի պետական գրանցման համար պետք է ներկայացվի նաև անշարժ գույքի հասցե տրամադրելու մասին համապատասխան ղեկավարի որոշումը, եթե՝

  1. անշարժ գույքի նկատմամբ իրավահաստատող փաստաթղթերում նշված չէ գրանցման ներկայացվող անշարժ գույքի հասցեն կամ նշված հասցեն չի պարունակում «ներբնակավայրային աշխարհագրական օբյեկտի (այսինքն, փողոցի, հրապարակի, պողոտայի և այլն) անվանում» կամ «անշարժ գույքի հերթական համար» վավերապայմանները.
  2. ներկայացվում է անշարժ գույքի միավորների բաժանման կամ միավորման պետական գրանցման դիմում:

15. Հարց. Անշարժ գույքի վաճառքի դեպքում ո՞ր կողմը պետք է պայմանագիրը ներկայացնի Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակ կամ օպերատորի մասնաճյուղ պետական գրանցման համար:

- Պատասխան. Գործարքներից, այդ թվում՝ առուվաճառքի պայմանագրերից ծագող իրավունքների պետական գրանցման դիմում կարող է ներկայացնել այդ գործարքի կողմերից յուրաքանչյուրը:

16. Հարց. Ճի՞շտ է արդյոք, որ 2012 թվականի հունվարի 1-ից վերացել է անշարժ գույքի գործարքների պարտադիր նոտարական վավերացման պահանջը:

- Պատասխան. Այո, 2012 թվականի հունվարի 1-ից անշարժ գույքի գործարքները հնարավոր է կնքել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակներում՝ առանց նոտարական գրասենյակ այցելելու:

Այդ նպատակով անշարժ գույքի նկատմամբ որևէ գործարք կնքելու մտադրություն ունեցող անձինք պետք է նախ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից հաստատված օրինակելի պայմանագրերից ընտրեն իրենց գործարքին համապատասխանող պայմանագրի տեսակը, լրացնեն օրինակելի պայմանագրի մեջ լրացման ենթակա տվյալները և անձամբ ներկայանան կադաստրի պետական կոմիտեի որևէ սպասարկման գրասենյակ, որտեղ համապատասխան պաշտոնատար անձի ներկայությամբ պետք է ստորագրեն կազմված պայմանագիրը:

17. Հարց. Պայմանագիրը կնքելիս որո՞նք են Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակի պաշտոնյայի գործառույթները:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակի պաշտոնատար անձն իրականացնում է ստորագրությունների իսկության ճանաչման գործառույթ: Դա իր մեջ ներառում է պայմանագիրը ստորագրող անձանց ինքնության ստուգումն անձը հաստատող փաստաթղթերի հիման վրա և պայմանագրում ու անձը հաստատող փաստաթղթերում այդ անձանց վերաբերյալ տվյալների համապատասխանության ստուգումը:

18. Հարց. Որքա՞ն գումար է գանձվում Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակում ստորագրությունների իսկության ճանաչման համար:

- Պատասխան. Ստորագրությունների իսկության ճանաչումը Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակի կողմից կատարվում է անվճար: Պայմանագրի փաստաթուղթը ստորագրելուց հետո կողմերը այն հանձնում են պետական գրանցման և վճարում են միայն պայմանագրի պետական գրանցման համար սահմանված պետական տուրքն ու գրանցման վճարը:

19. Հարց. Արդյո՞ք 2012 թվականի հունվարի 1-ից անշարժ գույքի ցանկացած պայմանագիր կարող է կնքվել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի սպասարկման գրասենյակում:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակներում անշարժ գույքի գործարքները կարող են կնքվել միայն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից հաստատված օրինակելի պայմանագրերի հիման վրա: Եթե կողմերին անհրաժեշտ է ներառել լրացուցիչ պայմաններ, որոնք նախատեսված չեն օրինակելի պայմանագրերում, ապա նման դեպքում գործարքը կպահանջի նոտարական վավերացում:

20. Հարց. Քանի՞ օրինակից է կնքվում ստորագրությունների իսկության ճանաչմամբ կնքվող պայմանագիրը:

- Պատասխան. Ստորագրությունների իսկության ճանաչման նպատակով ներկայացվող պայմանագիրը ստորագրվում և ընդունվում է պետական գրանցման մեկ օրինակից, որը համարվում է այդ պայմանագրի բնօրինակը և պահպանվում է տվյալ անշարժ գույքի միավորի համար կազմված կադաստրային գործում:

Պայմանագրի կողմի դիմումի հիման վրա նրան տրամադրվում է պետական գրանցման ընդունված պայմանագրի պատճենը՝ հաստատված կադաստրի պետական կոմիտեի սպասարկման գրասենյակի կնիքով: Նման կարգով տրամադրված պատճենը և անշարժ գույքի ռեգիստրում պահպանվող պայմանագրի բնօրինակն ունեն հավասար իրավաբանական ուժ:

21. Հարց. Պետական գրանցում կատարելու և վկայական ստանալու համար որքա՞ն գումար պետք է վճարել, եթե բնակելի տունը մինչ այդ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի համապատասխան ստորաբաժանումում պետական գրանցում չի կատարվել:

- Պատասխան. Քաղաքացիներին սեփականության իրավունքով պատկանող՝ բնակելի նշանակության անշարժ գույքի (բացառությամբ՝ առանձին միավոր հանդիսացող ավտոտնակների) և գյուղատնտեսական նշանակության հողամասերի նկատմամբ իրավունքների առաջին պետական գրանցման աշխատանքները կատարվում են անվճար՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի միջոցների հաշվին: Այսինքն, եթե բնակարանը, առանձնատունը կամ այգետնակը 1998 թվականի մարտի 1-ից հետո չի գրանցվել, ապա հնարավոր է առանց որևէ գումար վճարելու այն սահմանված կարգով ներկայացնել պետական գրանցման և ստանալ սեփականության իրավունքի գրանցման վկայական:

22. Հարց. Հնարավո՞ր է արդյոք անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման կամ տեղեկատվություն ստանալու համար դիմումը ներկայացնել առցանց, թե դրա համար պարտադիր պետք է այցելել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակ կամ օպերատորի մասնաճյուղ: 

- Պատասխան. Պետական գրանցման դիմումը և այդ դիմումին կից ներկայացման ենթակա փաստաթղթերը կարող են ներկայացվել (ներբեռնվել) նաև էլեկտրոնային եղանակով, Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի պաշտոնական կայքէջի էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, որի դեպքում դիմումը և ներկայացվող փաստաթղթերի էլեկտրոնային պատճենների համապատասխանությունը դրանց իսկական օրինակներին հավաստվում է ներկայացնող անձի էլեկտրոնային ստորագրությամբ:

Այսինքն` առցանց դիմում ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հավատարմագրված՝ էլեկտրոնային թվային ստորագրությունների հավաստագրեր տրամադրող հավաստագրման կենտրոնից ստացված էլեկտրոնային ստորագրության հավաստագիր և գրանցվել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի պաշտոնական կայքէջում:

23. Հարց. Ամուսնությունից հետո անձի ազգանվան փոփոխության դեպքում, եթե Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի կողմից նախկինում տրամադրված վկայականում գրված է մինչամուսնական ազգանունը, հնարավո՞ր է արդյոք փոփոխել ազգանունը նաև վկայականում, և արդյո՞ք դրա համար պետք է վճարել նույնքան, որքան նոր վկայական ստանալու համար:

- Պատասխան. Նման դեպքում ամուսնության գրանցման վկայականը՝ ազգանվան փոփոխության մասին համապատասխան նշումով, անշարժ գույքի գրանցման վկայականի հետ միասին կարող է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի սպասարկման գրասենյակ կամ օպերատորի մասնաճյուղ, որտեղ ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա վկայականում կկատարվի ազգանվան գրառման փոփոխություն (2012 թվականի հունվարի 1-ից հետո տրամադրված վկայականների դեպքում՝ կտրամադրվի նոր վկայական): Ընդ որում, վկայականում փոփոխություն կատարելու կամ փոփոխված ազգանվամբ նոր վկայական ստանալու համար գանձվում է անվանափոխման գրառման վճար՝ 2000 դրամի չափով:

24. Հարց. Ամուսնության ընթացքում ձեռք է բերվել անշարժ գույք, սակայն ամուսիններից մեկի անունը որպես համասեփականատեր գույքի ձեռքբերման փաստաթղթերում և անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականում չի նշվել: Ի՞նչ անել, որպեսզի գրանցման վկայականում որպես համասեփականատեր նշվի նաև ամուսնու անունը:

- Պատասխան. Եթե ամուսնության ընթացքում ամուսինների ձեռք բերած և նրանց համատեղ սեփականությունը հանդիսացող գույքի նկատմամբ գրանցվել է ամուսիններից միայն մեկի սեփականության իրավունքը այն հիմքով, որ իրավունքի գրանցման համար հիմք հանդիսացած իրավահաստատող փաստաթղթերում որպես իրավատեր նշված է եղել միայն ամուսիններից մեկը, ապա նման գրանցման գործողության ընթացքում, ամուսինների համատեղ դիմումի հիման վրա, այդ գույքի նկատմամբ կարող է գրանցվել ամուսինների համատեղ սեփականության իրավունքը:

Համատեղ դիմումին կից պետք է ներկայացվի ամուսնության վկայականի բնօրինակը կամ սահմանված կարգով վավերացված պատճենը: Ամուսնության վկայականի բնօրինակը ներկայացնելու դեպքում դիմումն ընդունող աշխատակիցը այն պատճենահանում է և բնօրինակը վերադարձնում է դիմողներին:

25. Հարց. Արդյո՞ք հողամասի մի մասը հարևանին օտարելու համար անհրաժեշտ է օտարվող մասի համար առանձին անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայական ստանալ, թե՞ այն կարող է օտարվել նաև առանց նախօրոք առանձնացվելու:

- Պատասխան. Հողամասի մասը կարող է օտարվել առանց նախօրոք առանձնացվելու: Դրա համար օտարման պայմանագրին՝ որպես դրա անբաժանելի մաս պետք է կցված լինի հողամասի օտարող մասի հատակագիծը:

26. Հարց. Ինչպե՞ս կարելի է ձեռք բերել կառուցվող բազմաբնակարան (ստորաբաժանված շենքում) բնակարան կամ ոչ բնակելի տարածք:

- Պատասխան. Կառուցվող բազմաբնակարան կամ ստորաբաժանված շենքերում բնակարան կամ ոչ բնակելի տարածք ձեռք բերելիս սեփականության իրավունքով ձեռք է բերվում հողամասի համապատասխան բաժնային մասը: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 224-րդ հոդված)

27. Հարց. Ի՞նչ է բնակելի տարածության օգտագործման իրավունքը:

- Պատասխան. Բնակելի տարածության օգտագործման իրավունքը անձի` ուրիշի սեփականություն հանդիսացող բնակելի տարածությունում բնակվելու իրավունքն է: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 225-րդ հոդված)

28. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք բնակելի տարածության օգտագործման իրավունք ունեցող անձը բնակեցնել բնակելի տարածությունում իր ընտանիքի անդամներին:

- Պատասխան. Այո, «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության 2005 թվականի հոկտեմբերի 4-ի ՀՕ-188-Ն օրենքը ուժի մեջ մտնելուց հետո կնքված պայմանագրերի հիման վրա բնակելի տարածության օգտագործման իրավունք ձեռք բերած անձանց հետ առանց սեփականատիրոջ համաձայնության կարող են բնակվել նաև նրանց ընտանիքի անդամները (ամուսինը, անչափահաս երեխաները): (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 225-րդ հոդված)

29. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք դադարեցվել բնակելի տարածության գրանցված անհատույց օգտագործման իրավունքը առանց բնակելի տարածության իրավունք ունեցող անձանց համաձայնության:

- Պատասխան. Բնակելի տարածության նկատմամբ գրանցված անհատույց օգտագործման իրավունքը դադարելու վերաբերյալ համաձայնության բացակայության դեպքում այդ իրավունքը կարող է սեփականատիրոջ պահանջով դադարեցվել դատական կարգով` սեփականատիրոջ կողմից փոխհատուցում տրամադրելու միջոցով: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 225-րդ հոդված)

30. Հարց. Ինչպե՞ս է որոշվում բնակելի տարածության անհատույց օգտագործման իրավունքի դատական կարգով դադարեցման դեպքում սեփականատիրոջ կողմից վճարվող փոխհատուցման չափը:

- Պատասխան. Փոխհատուցման չափը մեկ ամսվա համար սահմանվում է իրավունքի դադարեցման պահին տվյալ բնակելի տարածության համար կիրառելի վարձավճարի չափից՝ հաշվարկված հետևյալ կերպ. յուրաքանչյուր բնակության իրավունք գրանցած անձի համար` բնակելի մակերեսի չափը բնակելի տարածության անհատույց օգտագործման իրավունք ունեցող անձանց և սեփականատերերի ընդհանուր թվի վրա բաժանելու միջոցով ստացված մակերեսը, սակայն ոչ պակաս 5 քառակուսի մետրից և ոչ ավելի, քան 9 քառակուսի մետրը: Փոխհատուցումը հաշվարկվում է երեք տարվա համար և տրամադրվում է միանգամից, եթե կողմերի համաձայնությամբ այլ բան նախատեսված չէ: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 225-րդ հոդված)

31. Հարց. Պահպանվու՞մ է արդյոք բնակելի տարածության անհատույց օգտագործման իրավունքը գրավի առարկա հանդիսացող բնակելի տան կամ բնակարանի վրա բռնագանձում տարածելու դեպքում:

- Պատասխան. Գրավ դրված բնակելի տան կամ բնակարանի վրա բռնագանձում տարածելուց և այդ գույքն իրացնելուց հետո գրավատուն ու բնակելի տարածության oգտագործման իրավունք ունեցող անձինք տան (բնակարանի) uեփականատիրոջ պահանջով պարտավոր են ոչ ուշ, քան մեկ ամuվա ընթացքում ազատել զբաղեցրած բնակելի տարածությունը: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 272-րդ հոդված)

32. Հարց. Ինչպիսի՞ դեպքերում կարող է գրավի առարկայի վրա բռնագանձում տարածվել առանց դատարան դիմելու:

- Պատասխան. Գրավառուն իր պահանջի բավարարման նպատակով իրավունք ունի առանց դատարան դիմելու գրավի առարկայի վրա բռնագանձում տարածելու և իրացնելու այն, այդ թվում՝ գրավ դրված գույքը հիմնական պարտավորության համապատաuխան չափի դիմաց գրավառուին կամ գրավառուի նշած երրորդ անձին ի uեփականություն հանձնելու եթե` 

  1. դա նախատեuված է գրավի պայմանագրով, կամ` 
  2. առկա է գրավառուի և գրավատուի միջև կնքված գրավոր համաձայնություն, իսկ եթե գրավի պայմանագիր կնքելու համար պահանջվել է երրորդ անձի համաձայնություն կամ թույլտվություն՝ ապա նաև վերջինիս գրավոր համաձայնությունը` առանց դատարանի վճռի գրավ դրված գույքի իրացման մաuին: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 249 հոդված)

33. Հարց. Ի՞նչ կարգով է գրավի առարկայի վրա առանց դատարան դիմելու բռնագանձում տարածվում:

- Պատասխան. Գրավով ապահովված պարտավորությունը չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու դեպքում գրավառուն գրավոր՝ պատշաճ ձևով ծանուցում է գրավատուին առանց դատարան դիմելու գրավի առարկայի բռնագանձման մասին (բռնագանձման ծանուցում): Գրավատուն իրավունք ունի դատական կարգով վիճարկելու սույն հոդվածի համաձայն գրավի առարկայի բռնագանձման օրինականությունը, որի պարագայում դատարանը կարող է կասեցնել գրավի առարկայի բռնագանձման ընթացքը: Դատարանը կարող է կասեցնել գրավի առարկայի բռնագանձման ընթացքը, եթե գրավատուն կտրամադրի գրավի առարկայի արժեքին համարժեք ապահովում` գրավառուի հնարավոր վնասները հատուցելու համար: Բռնագանձման ծանուցումը պարտապանին պատշաճ ձևով հանձնելուց հետո գրավառուն իրավունք ունի գրավի առարկան վերցնելու իր տիրապետման տակ (եթե շարժական գույք է), ինչպես նաև խելամիտ քայլեր ձեռնարկելու գրավի առարկան պահպանելու, սպասարկելու և դրա անվտանգությունն ապահովելու համար: Բռնագանձման ծանուցումը պարտապանին հանձնելուց երկու ամիս հետո գրավառուն սույն օրենսգրքի ուժով իրավունք ունի սույն օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի պահպանմամբ գրավատուի անունից իրացնելու գրավի առարկան ուղղակի վաճառքի կամ հրապարակային սակարկությունների միջոցով, եթե գրավատուն և գրավառուն գրավի առարկայի իրացման այլ կարգ չեն նախատեսել: Գրավառուն պարտավոր է գրավի առարկան իրացնել տվյալ պահին շուկայում գործող ողջամիտ գնով: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 249-րդ հոդված)

34. Հարց. Ո՞րն է կոշտ գրավը:

- Պատասխան. Կոշտ գրավ է համարվում այն գրավը, որի առարկան թողնվում է գրավատուի մոտ` գրավառուի փականքի տակ կամ գրավի մասին վկայող նշաններով, ինչպես նաև գրավատուի մոտ թողնված գրավի առարկան կամ որի նկատմամբ գրավի իրավունքը գրանցված է օրենքով սահմանված կարգով: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 258-րդ հոդված)

35. Հարց. Ի՞նչ է հիփոթեքը:

- Պատասխան. Հիփոթեք է համարվում անշարժ գույքի գրավը, ինչպես նաև հողամասի կառուցապատման իրավունքի գրավը: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 260-րդ հոդված)

36. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք գրավ դրվել միայն հողամասը, առանց դրան ամրակցված շենքերի, շինությունների:

- Պատասխան. Ոչ, քանի որ հողամաuի հիփոթեքի դեպքում գրավի իրավունքը՝ օրենքի ուժով տարածվում է նաև այդ հողամաuում գտնվող կամ կառուցվող` գրավատուի շենքերի և շինությունների վրա: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 265-րդ հոդված)

37. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք կառուցապատվել հիփոթեքի առարկա հանդիսացող հողամասը:

- Պատասխան. Գրավատուն իրավունք ունի առանց գրավառուի համաձայնության, հիփոթեքի պայմանագրով գրավ դրված հողամաuում uահմանված կարգով կառուցելու շենքեր և շինություններ, եթե այլ բան նախատեսված չէ հիփոթեքի պայմանագրով: Այդ շենքերի և շինությունների վրա ևս տարածվում է գրավի իրավունքը` օրենքի ուժով: (ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 267 հոդված)

38. Հարց. Ո՞ր շենքերն ու շինություններն են համարվում գույքահարկով հարկվող օբյեկտներ:

- Պատասխան. Համաձայն «Գույքահարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի գույքահարկով հարկվող օբյեկտ են համարվում.

ա) բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանները.

բ) բազմաբնակարան բնակելի շենքերում գտնվող ոչ բնակելի տարածքները (նկուղ, կիսանկուղ, բացվածք, ձեղնահարկ, վերնահարկ և այլն).

գ) անհատական բնակելի տները, այգետնակները (ամառանոցները) և դրանց կից օժանդակ շինությունները.

դ) առանձին կանգնած ավտոտնակները.

ե) հասարակական նշանակության շինությունները.

զ) արտադրական նշանակության շինությունները.

է) սեփականության կամ հողoգտագործման իրավունք ունեցող անձանց կողմից այդ հողամաuի վրա ինքնակամ կառուցված շենքերը և շինությունները, այդ թվում` բազմաբնակարան շենքերում կամ շենքերին կից ինքնակամ կառույցները:

39. Հարց. Ո՞րն է գույքահարկով հարկման բազան շենքերի, շինությունների համար:

- Պատասխան. Շինությունների հարկման բազա է համարվում «Գույքահարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի բաղկացուցիչ մասը կազմող հավելվածով սահմանված կարգով գնահատված կադաստրային արժեքը` արտահայտված ՀՀ դրամով:

40.Հարց. Ի՞նչ կարգով են գնահատվում շենքերը և շինությունները գույքահարկով հարկման նպատակով:

- Պատասխան. «Գույքահարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի հավելվածով սահմանվել են կադաստրային գնահատման հետևյալ կարգերը.

ա) բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների.

բ) անհատական բնակելի տների, այգետնակների և դրանց կից շինությունների.

գ) առանձին կանգնած հասարակական նշանակության շինությունների.

դ) առանձին կանգնած արտադրական նշանակության շինությունների.

ե) բազմաբնակարան բնակելի շենքերում տեղակայված հասարակական և արտադրական նշանակության շինությունների:

41. Հարց. Ի՞նչ կարգով են գնահատվում բազմաբնակարան բնակելի շենքերում գտնվող ոչ բնակելի տարածքները (բացառությամբ՝ հասարակական և արտադրական նշանակության օբյեկտների):

- Պատասխան. Գնահատվում են բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների գնահատման կարգով:

42. Հարց. Ի՞նչ կարգով են գնահատվում առանձին կանգնած ավտոտնակները:

- Պատասխան. Առանձին կանգնած ավտոտնակները գնահատվում են անհատական բնակելի տներին կից օժանդակ շինությունների գնահատման կարգով: Ընդ որում` մետաղական ավտոտնակների գնահատման համար որպես ելակետային ցուցանիշ է ընդունվում անհատական բնակելի տների տուֆից շինության 1 մ3-ի արժեքն է 85000 դրամ:

43. Հարց. Ինչպե՞ս են սահմանվում շենքերի, շինությունների տարածագնահատման գոտիականության գործակիցները:

- Պատասխան. Բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների, անհատական բնակելի տների, այգետնակների և դրանց կից շինությունների, առանձին կանգնած հասարակական և արտադրական նշանակության շինությունների, բազմաբնակարան բնակելի շենքերում տեղակայված հասարակական և արտադրական նշանակության շինությունների տեղադրության (տարածագնահատման գոտիականության) գործակիցները սահմանվել են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի ապրիլի 17-ի N 470-Ն որոշմամբ:

Հայաստանի Հանրապետությունում շենքերի և շինությունների տեղադրության (տարածագնահատման գոտիականության) գործակիցները (Գգ) գտնվում են հետևյալ շրջանակներում՝

Մարզ (Երևան քաղաք)

Նվազագույնը

Առավելագույնը

Երևան քաղաք

0.17

1.0

Կոտայք

0.055

0.26

Արմավիր և Արարատ

0.044

0.32

Արագածոտն

0.035

0.32

Շիրակ

0.035

0.21

Լոռի

0.035

0.26

Տավուշ

0.035

0.17

Սյունիք, Վայոց ձոր և Գեղարքունիք

0.035

0.13

Հայաստանի Հանրապետությունում շենքերի և շինությունների կադաստրային գնահատման գոտիների սահմանների նկարագրությունները և գործակիցներն ընդգրկվել են 16 գոտիներում, այդ թվում` Երևան քաղաքում 1-ից 9-ը, իսկ մարզերում` 6-ից 16-ը:

Տարածագնահատման գոտիների գործակիցները հետևյալն են.

Գոտին

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Գործակիցը

1.0

0.80

0.64

0.51

0.41

0.32

0.26

0.21

0.17

0.13

0.11

0.086

0.069

0.055

0.044

0.035

44. Հարց. Ինչպե՞ս են բնութագրվում անավարտ (կիսակառույց) շենքերի, շինությունների ավարտվածության աստիճանները:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետությունում անավարտ (կիսակառույց) շինությունները գույքահարկով հարկման նպատակով ըստ ավարտվածության աստիճանի բնութագրման կարգը սահմանվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի մայիսի 29-ի N 645-Ն որոշմամբ, համաձայն որի՝

ա) շինությունները համարվում են մինչև 50 տոկոս ավարտվածության աստիճան ունեցող, եթե կառուցված են շինության պատերը և միջհարկային ծածկը: Գնահատման բանաձևում կիրառվող գործակիցը` 0.5.

բ) շինությունները համարվում են 50-80 տոկոս ավարտվածության աստիճան ունեցող, եթե կառուցված են շինության հիմնահարկը (հիմնահարկերը) և տանիքը: Գնահատման բանաձևում կիրառվող գործակիցը` 0.7.

գ) շինությունները համարվում են 80 և ավելի տոկոս ավարտվածության աստիճան ունեցող, եթե լիովին ավարտված չեն հարդարման և հարակից աշխատանքները: Գնահատման բանաձևում կիրառվող գործակիցը` 1.0:

45. Հարց. Ի՞նչ կարգով է իրականացվում շենքերի, շինությունների կադաստրային գնահատության վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրումը:

- Պատասխան. Գույքահարկով հարկվող օբյեկտ համարվող շինությունների և դրանց գնահատությունների վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրման կարգը սահմանվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի մայիսի 22-ի N 641-Ն որոշմամբ, համաձայն որի մինչև գնահատման (վերագնահատման) տարվա սեպտեմբերի 1-ը տվյալ տարվա հուլիսի 1-ի դրությամբ հաշվառված ու գնահատված շենքերի և շինությունների ամփոփ ցուցակները կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային ստորաբաժանումները տրամադրում են հարկային կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, իսկ մինչև յուրաքանչյուր ամսվա 15-ը տրամադրում են տեղեկություններ՝ նախորդ ամսվա ընթացքում շենքերի և շինությունների սեփականատերերի փոփոխման, նոր առաջացած, ավարտվածության աստիճանի, հարկայնության և գործառնական նշանակության փոփոխություններ կրած, ինչպես նաև սեփականության իրավունքը դադարեցված, բաժանված, միավորված, քանդված կամ վերացված շենքերի և շինությունների վերաբերյալ:

46. Հարց. Ո՞ր մարմինն է իրականացնում շինությունների ընթացիկ հաշվառումը և ի՞նչ կարգով է դրանց մասին տեղեկությունը տրամադրվում Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի տարածքային և մարզային ստորաբաժանումներին:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային և մարզային ստորաբաժանումներին Հայաստանի Հանրապետության տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից գույքահարկով հարկվող օբյեկտ համարվող շենքերի, շինությունների ընթացիկ հաշվառման վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացման կարգը սահմանվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի մայիսի 29-ի N 680-Ն որոշմամբ, համաձայն որի տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային և մարզային ստորաբաժանումներին մինչև յուրաքանչյուր ամսվա 15-ը ներկայացվում են տեղեկություններ` նախորդ ամսվա ընթացքում նոր կառուցված, նոր առաջացած (ավարտվածության աստիճանի, հարկայնության, նպատակային և գործառական նշանակության փոփոխություններ ունեցող), քանդված կամ վերացած շենքերի, շինությունների վերաբերյալ:

47. Հարց. Ի՞նչ տարեկան դրույքաչափերով է հաշվարկվում գույքահարկը շենքերի, շինությունների համար:

- Պատասխան. Շինությունների համար գույքահարկը հաշվարկվում է հետևյալ տարեկան դրույքաչափերով՝

1) հասարակական և արտադրական նշանակության շինությունների համար՝ հարկման բազայի 0.3 տոկոսը.

2) բնակելի տների, այգետնակների, բնակարանների, բազմաբնակարան բնակելի շենքերում գտնվող ոչ բնակելի տարածքների (նկուղ, կիսանկուղ, բացվածք, ձեղնահարկ, վերնահարկ և այլն) համար`

Հարկման բազան

Հարկի դրույքաչափը

Մինչեւ 3 մլն դրամը ներառյալ

Հարկման բազայի 0 տոկոսը

3 մլն դրամից մինչեւ 10 մլն դրամը ներառյալ

100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 3 մլն դրամը գերազանցող մասի 0.1 տոկոսը

10 մլն դրամից մինչեւ 20 մլն դրամը ներառյալ

7100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 10 մլն դրամը գերազանցող մասի 0.2 տոկոսը

20 մլն դրամից մինչեւ 30 մլն դրամը ներառյալ

27100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 20 մլն դրամը գերազանցող մասի 0.4 տոկոսը

30 մլն դրամից մինչեւ 40 մլն դրամը ներառյալ

67100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 30 մլն դրամը գերազանցող մասի 0.6 տոկոսը

40 մլն դրամից ավելի

127100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 40 մլն դրամը գերազանցող մասի 1.0 տոկոսը

3) ավտոտնակների համար` հարկման բազայի 0,2 տոկոսը:

48. Հարց. Ովքե՞ր են համարվում հողի հարկ վճարողներ:

- Պատասխան. Համաձայն «Հողի հարկի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, հողի հարկ վճարողներ են հողի սեփականատերերը և պետական սեփականություն հանդիսացող հողի մշտական օգտագործողները, իսկ վարձակալության պայմաններով օգտագործման տրամադրված հողերի համար հարկը գանձվում է վարձատուից:

49. Հարց. Որ՞ն է համարվում հողերի հարկման օբյեկտ:

- Պատասխան. Գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար հարկման օբյեկտ է համարվում հողի կադաստրային գնահատմամբ որոշված հաշվարկային զուտ եկամուտը:

Ոչ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար հարկման օբյեկտ է համարվում հողի կադաստրային գնահատման արժեքը:

50. Հարց. Ինչպե՞ս են գնահատվում հողերը հարկման նպատակով:

- Պատասխան. Հողի հարկով հարկման նպատակով Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշումներով սահմանվել են.

ա) կադաստրային արժեքներ քաղաքների և քաղաքատիպ ավանների ոչ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1994 թվականի սեպտեմբերի 28-ի N 462 որոշմամբ.

բ) տնամերձ և գյուղատնտեսական նշանակության հողերի զուտ եկամուտներ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1997 թվականի հուլիսի 3-ի N 237 որոշմամբ.

գ) Հայաստանի Հանրապետության գյուղական համայնքներում և համայնքների վարչական սահմաններից դուրս հասարակական և արտադրական նշանակության օբյեկտների համար հատկացված և անօգտագործելի հողերի կադաստրային արժեքներ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի հուլիսի 25-ի N 1101-Ն որոշմամբ:

51. Հարց. Ինչպե՞ս են սահմանվում հողերի տարածագնահատման գոտիները հողի հարկի հաշվառման նպատակով:

- Պատասխան. Հողի հարկով հարկման նպատակով Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1994 թվականի սեպտեմբերի 28-ի N 462 որոշմամբ Երևան քաղաքի համար սահմանվել են հողերի կադաստրային արժեքներ 5 գոտիների համար, իսկ գոտիների նկարագիրները սահմանվել են Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի 1994 թվականի հոկտեմբերի 7-ի N 43/10 որոշմամբ:

Տարածագնահատման գոտիների արժեքները հետևյալն են.

Գոտին

1

2

3

4

5

Արժեքները

(դրամ/մ2)

2585

1981

1465

861

345

52. Հարց. Ինչպե՞ս են գնահատվում բնակավայրերի պետական և համայնքային հողերը օտարելու կամ վարձակալության տրամադրելու նպատակով:

- Պատասխան. Պետական և համայնքային հողերը օտարելու կամ վարձակալության իրավունքով տրամադրելու դեպքերում վաճառքի կամ մեկնարկային նվազագույն գների հաշվարկման համար հողերը գնահատվում են համաձայն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2003 թվականի դեկտեմբերի 29-ի N 1746-Ն որոշմամբ սահմանված կարգով` հողերի տարածագնահատման (գտնվելու վայրի) գոտիականության գործակիցներին և սահմաններին համապատասխան: Այս որոշմամբ սահմանված կարգով հաշվարկված կադաստրային արժեքները հիմք չեն հանդիսանում հողի հարկի հաշվարկման համար:

Հայաստանի Հանրապետությունում բնակավայրերի հողերի տեղադրության (տարածագնահատման գոտիականության) գործակիցները (Գգ) գտնվում են հետևյալ շրջանակներում՝

Մարզ (Երևան քաղաք)

Նվազագույնը

Առավելագույնը

Երևան քաղաք

0.0319

1.0000

Կոտայք

0.0024

0.1160

Արմավիր և Արարատ

0.0016

0.1160

Արագածոտն

0.0037

0.0754

Շիրակ

0.0016

0.0754

Լոռի

0.0016

0.0490

Տավուշ

0.0016

0.0319

Սյունիք, Վայոց ձոր և Գեղարքունիք

0.0016

0.0207

Հայաստանի Հանրապետությունում բնակավայրերի հողերի կադաստրային գնահատման գոտիների սահմանների նկարագրությունները և գործակիցներն ընդգրկվել են 16 գոտիներում, այդ թվում` Երևան քաղաքում 1-ից 9-ը, իսկ մարզերում` 6-ից 16-ը: Տարածագնահատման գոտիների արժեքները հետևյալն են.

Գոտին

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Գործակիցները

1.0000

0.6500

0.4225

0.2746

0.1785

0.1160

0.0754

0.0490

0.0319

0.0207

0.0135

0.0088

0.0057

0.0037

0.0024

0.0016

Արժեքները

(դրամ/մ2)

60000

39000

25350

16476

10710

6960

4524

2942

1914

1242

810

528

342

222

144

96

53. Հարց. Ի՞նչ դրույքաչափերով է հաշվարկվում հողի հարկը:

- Պատասխան. Գյուղատնտեսական նշանակության հողերի (ներառյալ` բնակավայրերում բնակշինարարության համար հատկացված, տնամերձ և այգեգործական ամառանոցային հողամասերի) համար հողի հարկի դրույքաչափը սահմանվում է դրանց կադաստրային գնահատմամբ որոշված հաշվարկային զուտ եկամտի 15 տոկոսի չափով: Ոչ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար հողի հարկի դրույքաչափերը սահմանվել են բնակավայրի ներսում դրանց կադաստրային արժեքի 1 տոկոսի, իսկ բնակավայրից դուրս` 0.5 տոկոսի չափերով:

54. Հարց. Ո՞ր պահից է հաշվարկվում հողի հարկը:

- Պատասխան. Հողի հարկը հաշվարկվում է հողամասի կամ դրա մի մասի նկատմամբ սեփականության, անհատույց մշտական օգտագործման իրավունքի ծագման ամսվան հաջորդող ամսվա 1-ից:

55. Հարց. Ո՞ր դեպքում խաղողի և պտղատու այգիների համար հողի հարկ չի վճարվում:

- Պատասխան. Հողի հարկից ազատվում են նոր հիմնված և երիտասարդ խաղողի ու պտղատու այգիները մինչև տնկարկների լրիվ պտղաբերությունը (յուրաքանչյուր սորտի համար ագրոտեխնիկական ցուցումներով սահմանված ժամկետում)՝ դրանց տարածքը 0.1 հեկտար և ավելի լինելու դեպքում:

56. Հարց. Ի՞նչ կարգով է վճարվում հողի հարկը:

- Պատասխան. Հողի հարկի գումարները քաղաքացիներն ու գյուղացիական տնտեսությունները պետական բյուջե են վճարում հավասար մասերով, ոչ ուշ, քան մինչև հաշվետու տարվա նոյեմբերի 15-ը և մինչև հաջորդ տարվա ապրիլի 15-ը, իսկ ձեռնարկությունները, հիմնարկները, կազմակերպությունները՝ եռամսյակը մեկ անգամ, մինչև հաշվետու եռամսյակի հաջորդ ամսվա 25-ը:

57. Հարց. Ի՞նչ կարգով են հողի հարկ վճարողների և հողերի վերաբերյալ տեղեկությունները տրամադրվում հարկային մարմիններին:

- Պատասխան. Հողի հարկ վճարողների և հողերի վերաբերյալ տեղեկությունները հարկային մարմիններին ներկայացնելու կարգը սահմանվել է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2007 թվականի ապրիլի 19-ի N 465-Ն որոշմամբ, համաձայն որի մինչև գնահատման (վերագնահատման) տարվա oգոuտոuի 1-ը տվյալ տարվա հուլիսի 1-ի դրությամբ առկա հաշվառման տվյալների հիման վրա հողի հարկ վճարողներին uեփականության կամ անհատույց (մշտական) oգտագործման իրավունքով պատկանող հողամասերի հաշվառման ու գնահատման տվյալների ամփոփ ցուցակները Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային և մարզային ստորաբաժանումները տրամադրում են հարկային կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, իսկ մինչև յուրաքանչյուր ամսվա 15-ը տրամադրում են տեղեկություններ՝ նախորդ ամսվա ընթացքում հողամասերի սեփականատերերի և օգտագործողների փոփոխման, հաշվառման և գնահատման տվյալների փոփոխությունների վերաբերյալ:

58. Հարց. Արդյո՞ք Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային և մարզային ստորաբաժանումների աշխատակիցները անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման դիմումի հիման վրա պետք է տեղում իրականացնեն հողամասի կամ շինությունների չափումներ:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային և մարզային ստորաբաժանումների աշխատակիցները 2012 թվականի հունվարի 1-ից չեն իրականացնում անշարժ գույքի չափագրման աշխատանքներ: Այս գործառույթը մասնավորեցվել է, և աշխատանքներն իրականացվում են համապատասխան որակավորման վկայականներ ստացած՝ մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչների կողմից: Ուստի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքները գրանցելու նպատակով պետք է նախօրոք համապատասխան որակավորում ունեցող մասնագետին պատվիրել գրանցվող անշարժ գույքի հատակագծի կազմումը:

59. Հարց. Ո՞ր ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք են ամբողջովին ազատվում հողի հարկից:

- Պատասխան. ա) բյուջետային հիմնարկներն ու կազմակերպությունները, ինչպես նաև պետական արգելանոցները և արգելավայրերը, ազգային և ծառաբանական զբոսայգիները, բուսաբանական այգիները և պատմամշակութային նշանակության հողերը, բացառությամբ վարձակալության և ծառայողական օգտագործման տրված հողերի.

բ) հողային ռեֆորմի և սեփականաշնորհման ընթացքում ձևավորված գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունները` հողի սեփականության իրավունքի ձեռքբերման ամսվանից սկսած երկու տարվա ընթացքում.

գ) հողի այն սեփականատերերը, մշտական և ժամանակավոր օգտագործողները, որոնց Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով որոշակի ժամկետով եկամտահարկից ազատվելու պայմանով տրամադրվել են հողեր` այդ ժամկետի ընթացքում.

դ) բնակավայրերում պետական սեփականություն հանդիսացող ընդհանուր օգտագործման հողերը (հրապարակներ, փողոցներ, անցումներ, ճանապարհներ, զբոսայգիներ, պուրակներ, ջրամբարներ և այլն).

ե) մասնագիտական տեխնիկական ուսումնարաններին (պրոֆտեխուսումնարաններին) և դպրոցներին կից ուսումնաարտադրական և փորձարարական հողամասերը.

զ) նոր հիմնված և երիտասարդ խաղողի ու պտղատու այգիները, մինչև տնկարկների լրիվ պտղաբերությունը (յուրաքանչյուր սորտի համար ագրոտեխնիկական ցուցումներով սահմանված ժամկետում)` դրանց տարածքը 0,1 հեկտար և ավելի լինելու դեպքում.

է) պետական անտառային ֆոնդի հողերը, բացառությամբ գյուղատնտեսական նշանակության վարձակալության տրված հողերի.

ը) փոստային կապի ազգային օպերատորը.

ը1) օտարերկրյա պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների դիվանագիտական և ներկայացուցչական նպատակների համար օգտագործվող հողերը` փոխադարձության սկզբունքով, Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի բնագավառում լիազորված պետական կառավարման մարմնի միջնորդության հիման վրա.

թ) Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին) սեփականության և անհատույց մշտական օգտագործման իրավունքով պատկանող` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դասակարգմանը համապատասխան կրոնական, պաշտամունքային շենքերի ու շինությունների, Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին) պատկանող` հուշարձանի կարգավիճակ չունեցող եկեղեցիների, հոգևոր-մշակութային, կրթադաստիարակչական, եկեղեցական և ծիսական պարագաների արտադրության և իրացման համար օգտագործվող կառույցների, Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի) ներքին սպասարկումն իրականացնող արհեստանոցների զբաղեցրած, ինչպես նաև դրանց սպասարկման և օգտագործման համար անհրաժեշտ հողամասերը: Սույն կետում նշված շենքերի և շինությունների, ինչպես նաև դրանց սպասարկման և օգտագործման համար անհրաժեշտ հողամասերի ցանկը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը.

ժ) Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հողամասից կամովին հրաժարվելու դեպքում` համայնքային կամ պետական սեփականություն ճանաչված հողամասերի սեփականատեր հանդիսացած ֆիզիկական անձինք` այդ հողամասերի համար:

60. Հարց. Եթե գյուղացիական տնտեսությունն իրեն սեփականաշնորհված հողատարածքից նախորդ տնտեսական տարում եկամուտ չի ստացել, արդյո՞ք ազատվում է հողի հարկից:

- Պատասխան. Ոչ, չի ազատվում:

61. Հարց. Քանի՞ կատեգորիաների է բաժանված Հայաստանի Հանրապետության հողային ֆոնդն ըստ նպատակային նշանակության:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետության հողային ֆոնդը, ըստ նպատակային նշանակության (կատեգորիաների), դասակարգվում է`

1) գյուղատնտեսական նշանակության.

2) բնակավայրերի.

3) արդյունաբերության, ընդերքօգտագործման և այլ արտադրական նշանակության.

4) էներգետիկայի, տրանսպորտի, կապի, կոմունալ ենթակառուցվածքների օբյեկտների.

5) հատուկ պահպանվող տարածքների.

6) հատուկ նշանակության.

7) անտառային.

8) ջրային.

9) պահուստային հողերի:

62. Հարց. Ե՞րբ է սկսվում հողամասերի նկատմանբ իրավունքների ծագման պահը:

- Պատասխան. Հողամասերի նկատմանբ իրավունքների պետական գրանցման պահից:

63. Հարց. Եթե քաղաքացու սեփականությունը հանդիսացող հողատարածքով անցնում է մեկ այլ քաղաքացու ոռոգման ջրագիծը և քաղաքացին, որի տարածքով անցնում է ջրագիծը, փակել է այն և թույլ չի տալիս օգտվելու ոռոգման ջրագծից, ապա ինչպե՞ս է կարգավորվում վիճահարույց հարցը:

- Պատասխան. Դատարանի վճռով հարկադիր սերվիտուտ սահմանելու միջոցով:

64. Հարց. Եթե անհրաժեշտություն է առաջացել քաղաքացու սեփականությունը հանդիսացող հողատարածությունը հետ վերցնել պետության կարիքների համար, ապա ինչպե՞ս է որոշվում վերցվող հողամասի հատուցման գինը:

- Պատասխան. Վերցվող հողամասի հատուցման գինը որոշվում է հողամասի շուկայական արժեքով:

65. Հարց. Որո՞նք են համարվում պետությանը սեփականության իրավունքով պատկանող հողերը:

- Պատասխան. Պետությանը սեփականության իրավունքով պատկանող հողեր են համարվում այն հողերը, որոնք քաղաքացիներին, իրավաբանական անձանց կամ համայնքներին չեն պատկանում:

66. Հարց. Արդյոք  ՀՀ տարածքում քարտեզագրության, գեոդեզիայի, չափագրման  (հաշվառման)  և հողաշինարարության գործունեության  որակավորման վկայականի գործողության կասեցման գործընթացին նախորդում են բնության մեջ գույքի  ուսումնասիրման, չափագրման գործառույթները և ինչի հիման վրա են դրանք իրականացվում:

- Պատասխան.  <<Գույքի նկատմամաբ  իրավունքների պետական գրանցման մասին>> ՀՀ օրենքի 12 և 14-րդ հոդվածներով պետական գրանցման համակարգի հիմնական փաստաթղթերից է նաև կադաստրային քարտեզը (հատակագիծը), իսկ կադաստրային քարտեզը (հատակագիծը) տեղանքի փոքրացված և ընդհանրացված արտապատկերումն է՝ համապատասխան մասշտաբով և պայմանական նշաններով, որում պատկերված են անշարժ գույքի միավորները, դրանց տեղադրությունը, սահմանները, մակերեսը, տեսքերն ու տեսակները, վերգետնյա և ստորգետնյա հաղորդակցությունների ցանցերը և այլ տվյալներ: Կադաստրային քարտեզում (հատակագծում) նշված հողամասերի, շենքերի, շինությունների և այլ ամրակայված գույքի շրջադարձային (բեկման) կետերի կոորդինատները պետք է կապակցված լինեն Հայաստանի Հանրապետությունում գործող միասնական գեոդեզիական կոորդինատային համակարգին:

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 18. 02. 1998 թվականի N 98 որոշման 9-րդ և 10-րդ կետերի պահանջների համաձայն կադաստրային հատակագծերում անշարժ գույքի (յուրաքանչյուր սեփականության միավորի տրվում է առանձին կադաստրային համար, ծածկագիր) վերաբերյալ տվյալները պետք է համապատասխանեն անշարժ գույքի պետական գրանցման միասնական մատյանի գրառումներին:

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի  26.02.2009 թվականի N 51-Ն հրամանի (Գրանցված է ՀՀ  արդարադատության նախարարության կողմից 28 ապրիլի 2009 թ. Պետական գրանցման թիվ 32209179) 7-րդ բաժնի պահանջների համաձայն կադաստրային քարտեզների թարմացումը իրականացվում է ժամանակի տվյալ պահին համապատասխան արդիական կադաստրային քարտեզներ ստանալու նպատակով և այն իրականացվում է նաև  նոր առաջացած, միավորված և բաժանված անշարժ գույքի միավորների նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման ժամանակ, երբ իրականացվում է տվյալ գույքը քարտեզում արտացոլելու գործընթացը: Տարածքային ստորաբաժանումների կողմից  գույքի գրանցման դեպքում կադաստրային քարտեզների տվյալ հատվածի վրա կատարվում են համապատասխան լրացումներ, որոնք փոխանցվում են կադաստրային քարտեզների տվյալների բազա:

<<Գույքի նկատմամբ  իրավունքների պետական գրանցման մասին>> ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն Հայաստանի Հանրապետությունում քարտեզագրության, գեոդեզիայի, չափագրման (հաշվառման) և հողաշինարարության գործունեությամբ կարող են զբաղվել պետական լիազոր մարմնից որակավորման վկայական ստացած անձինք, որոնց աշխատանքների իրականացմանը ներկայացվող պարտադիր պահանջները, որակավորման անցկացման կարգն ու պայմանները, որակավորման վկայականի ձևը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը (29.09.2011թ. N1441-Ն որոշում): Նշված գործունեությամբ զբաղվելու որակավորման վկայականի գործողության կասեցման համար հիմք է նաև կառավարության որոշմամբ սահմանված քարտեզագրության, գեոդեզիայի, չափագրման (հաշվառման) և հողաշինարարության աշխատանքների իրականացմանը ներկայացվող պարտադիր պահանջները չկատարելը:

ՀՀ կառավարության 29.09.2011թ. N1441-Ն որոշմամբ հաստաված հավելված 1-ի համաձայն ՀՀ տարածքում քարտեզագրության, գեոդեզիայի, չափագրման (հաշվառման) և հողաշինարարության աշխատանքները ներառում են՝  քարտեզագրական, գեոդեզիական, չափագրման և հողաշինարարական աշխատանքները:

Քարտեզագրության, գեոդեզիայի, չափագրման (հաշվառման) և հողաշինարարության գործունեություն իրականացնելու իրավունք ունեցող անձը պարտավոր է՝ իր գործունեության ընթացքում ղեկավարվել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքով, Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքով, «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին», «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության մասին», «Քաղաքաշինության մասին»,  «Աշխարհագրական անվանումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքներով և այլ իրավական ակտերով ու սույն հավելվածում նշված պարտադիր պահանջներին համապատասխան:

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի  20.10.2011 թվականի N 284-Ն հրամանով (Գրանցված է ՀՀ  արդարադատության նախարարության կողմից 9 նոյեմբերի 2011 թ. Պետական գրանցման թիվ 32211484)  հաստատվել և մանրամասն նկարագրվել են հողամասի հատակագծի օրինակելի ձևը, հողամասի հատակագծին ներկայացվող պարտադիր պահանջները, շինությունների հատակագծի օրինակելի ձևը, շինությունների հատակագծին ներկայացվող պարտադիր պահանջները:

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի 18.06.2012 թվականի N 161-Լ, 02.09.2013 թվականի N 271-Լ, 27.12.2013 թվականի N 436-Լ, 26.12.2014 թվականի N 434-Լ, 16.01.2015 թվականի N 6-Լ, 02.02.2015 թվականի N 24-Լ, 30.12.2015 թվականի N 359-Լ և 30.12.2015 թվականի N 363-Լ հրամաններով կանոնակարգվել է ՀՀ տարածքում քարտեզագրության, գեոդեզիայի, չափագրման (հաշվառման) և հողաշինարարության գործունեության որակավորման վկայականի գործողության կասեցման գործընթացը, որի համաձայն անհրաժեշտ է պարբերաբար ուսումնասիրել (ներկայումս կոմիտեի աշխատակազմի վերահսկողության վարչության կողմից) Կոմիտեի աշխատակազմի տարածքային ստորաբաժանումներ մուտքագրված քարտեզագրության, գեոդեզիայի, չափագրման (հաշվառման) և հողաշինարարության գործունեության որակավորման վկայականներ ստացած անձանց կողմից կազմված հողամասի, շինությունների հատակագծերը, ըստ անհրաժեշտության՝ տվյալ անշարժ գույքի փաստացի և փաստաթղթերում արտացոլված մակերեսների ճշգրտման նպատակով նաև տեղում կատարել չափագրումներ: