Հարց ու պատասխան

1. Հարց. Ի՞նչ է անշարժ գույքը:

- Պատասխան. Անշարժ գույք են համարվում հողամասերը, ընդերքի մասերը, մեկուսի ջրային օբյեկտները, անտառները, բազմամյա տնկիները, ստորգետնյա և վերգետնյա շենքերը, շինությունները և հողին ամրակցված այլ գույքը, այսինքն՝ այն օբյեկտները, որոնք անհնար է հողից անջատել՝ առանց այդ գույքին կամ հողամասին վնաu պատճառելու կամ դրանց նշանակության փոփոխման, դադարման կամ նպատակային նշանակությամբ հետագա օգտագործման անհնարինության: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 134 հոդված/

2. Հարց. Ի՞նչ է ինքնակամ կառույցը:

- Պատասխան. Ինքնակամ կառույց է համարվում oրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամաuում կամ նախատեսված թույլտվության կամ թույլտվությամբ սահմանված պայմանների կամ քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով կառուցված կամ վերակառուցված շենքը, շինությունը կամ այլ կառույցը: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 188 հոդված/

3. Հարց. Ի՞նչ կարգով կարող է օրինականացվել ինքնակամ կառույցը:

- Պատասխան. Ինքնակամ կառույցները կարող են ճանաչվել օրինական` համայնքների ղեկավարների (Երևանում՝ Երևանի քաղաքապետի), համայնքի վարչական տարածքներից դուրս՝ մարզպետների կողմից, կառավարության սահմանած կարգով:
Ինքնակամ կառույցը կարող է ճանաչվել օրինական միայն այն անձի դիմումով, որին սեփականության իրավունքով պատկանող հողամաuում կառուցված է այդ կառույցը:
Պետական կամ համայնքային uեփականություն հանդիuացող հողամասում կառուցված կամ վերակառուցված ինքնակամ կառույցների նկատմամբ ճանաչվում է պետական կամ համայնքային uեփականություն: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 188 հոդված/

4. Հարց. Ո՞վ է ձեռք բերում հողամասի վրա կառուցված շենքերի, շինությունների և այլ անշարժ գույքի uեփականության իրավունքը:

- Պատասխան. Հողամաuի uեփականատերն է ձեռք բերում իրեն պատկանող հողամաuի վրա կառուցված շենքերի, շինությունների և այլ անշարժ գույքի uեփականության իրավունք: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 202 հոդված/

5. Հարց. Ի՞նչ է հողամասի կառուցապատման իրավունքը:

- Պատասխան. Կառուցապատման իրավունքը անձի իրավունքն է այլ անձի պատկանող հողամասում` քաղաքաշինական նորմերի ու կանոնների, ինչպեu նաև հողամաuի նշանակության վերաբերյալ պահանջների պահպանմամբ՝ սահմանված կարգով կառուցել շենքեր և շինություններ, դրանք վերակառուցել կամ քանդել և կառուցապատման իրավունքի գործողության ժամկետի ընթացքում տիրապետել և օգտագործել այդ գույքը: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 2041 հոդված/

6. Հարց. Կարո՞ղ են արդյոք պետության կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողամասերը տրամադրվել կառուցապատման իրավունքով:

- Պատասխան. Պետական կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողերը կառուցապատման իրավունքով տրամադրվում են միայն ՀՀ Հողային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածով և 48-րդ հոդվածով սահմանված, ինչպես նաև սահմանված կարգով հատկացված, սակայն դեռևս չկառուցապատված հողամասերի դեպքերում:
Սահմանված կարգով հատկացված, սակայն դեռևս չկառուցապատված հողամասերի դեպքերում օրենքի ուժով ձեռք է բերվում կառուցապատման իրավունք` "Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին" ՀՀ օրենքը ուժի մեջ մտնելու պահից: /ՀՀ Հողային օրենսգրքի 481 հոդված/

7. Հարց. Ինչպե՞ս կարող է տնօրինվել հողամասի կառուցապատման իրավունքը:

- Պատասխան. Կառուցապատման իրավունք ունեցող անձը կարող է այդ իրավունքը տնօրինել՝ փոխանցել այլ անձի, ազատորեն oտարել, գրավ դնել այն, ինչպես նաև կատարել այլ գործարքներ կառուցապատման իրավունքի նկատմամբ: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 2041 հոդված/

8. Հարց. Հողամասի կառուցապատման իրավունքի նկատմամբ կնքվող պայմանագրերի ձևի նկատմամբ օրենքով ինչպիսի՞ պահանջներ են սահմանված:

- Պատասխան. Կառուցապատման իրավունքի ձեռքբերման, օտարման, հիփոթեքի և այլ պայմանագրերը ենթակա են նոտարական վավերացման:
Կառուցապատման իրավունքը ենթակա է պետական գրանցման` գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մաuին oրենքով uահմանված կարգով: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 2041 հոդված/

9. Հարց. Ինչպիսի՞ կարգով կարող է փոփոխվել բնակելի տների և բնակարանների գործառնական նշանակությունը:

- Պատասխան. Բնակելի տների և բնակարանների գործառնական նշանակության փոփոխումը արտադրականի, հասարակականի կամ այլ գործառնական նշանակության իրականացվում է օրենքով կամ այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 222 հոդված/

10. Հարց. Ինչպե՞ս կարելի է ձեռք բերել կառուցվող բազմաբնակարան (ստորաբաժանված շենքում) բնակարան կամ ոչ բնակելի տարածք:

- Պատասխան. Կառուցվող բազմաբնակարան (ստորաբաժանված) շենքերում բնակարան կամ ոչ բնակելի տարածք ձեռք բերելիս սեփականության իրավունքով ձեռք է բերվում հողամասի համապատասխան բաժնային մասը: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 224 հոդված/

11. Հարց. Ի՞նչ է բնակելի տարածության օգտագործման իրավունքը:

- Պատասխան. Բնակելի տարածության օգտագործման իրավունքը` անձի` ուրիշի սեփականություն հանդիսացող բնակելի տարածությունում բնակվելու իրավունքն է: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 225 հոդված/

12. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք բնակելի տարածության օգտագործման իրավունք ունեցող անձը բնակեցնել բնակելի տարածությունում իր ընտանիքի անդամներին:

- Պատասխան. Այո, "Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին" ՀՀ օրենքը ուժի մեջ մտնելուց հետո կնքված պայմանագրերի հիման վրա բնակելի տարածության օգտագործման իրավունք ձեռք բերած անձանց հետ առանց սեփականատիրոջ համաձայնության կարող են բնակվել նաև նրանց ընտանիքի անդամները (ամուսինը, անչափահաս երեխաները): /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 225 հոդված/

13. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք դադարեցվել բնակելի տարածության գրանցված անհատույց օգտագործման իրավունքը առանց բնակելի տարածության իրավունք ունեցող անձանց համաձայնության:

- Պատասխան. Բնակելի տարածության նկատմամբ գրանցված անհատույց օգտագործման իրավունքը դադարելու վերաբերյալ համաձայնության բացակայության դեպքում այդ իրավունքը կարող է սեփականատիրոջ պահանջով դադարեցվել դատական կարգով` սեփականատիրոջ կողմից փոխհատուցում տրամադրելու միջոցով: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 225 հոդված/

14. Հարց. Ինչպե՞ս է որոշվում բնակելի տարածության անհատույց օգտագործման իրավունքի դատական կարգով դադարեցման դեպքում սեփականատիրոջ կողմից վճարվող փոխհատուցման չափը:

- Պատասխան. Փոխհատուցման չափը մեկ ամսվա համար սահմանվում է իրավունքի դադարեցման պահին տվյալ բնակելի տարածության համար կիրառելի վարձավճարի չափից՝ հաշվարկված հետևյալ կերպ. յուրաքանչյուր բնակության իրավունք գրանցած անձի համար` բնակելի մակերեսի չափը բնակելի տարածության անհատույց օգտագործման իրավունք ունեցող անձանց և սեփականատերերի ընդհանուր թվի վրա բաժանելու միջոցով ստացված մակերեսը, սակայն ոչ պակաս 5 քառակուսի մետրից և ոչ ավելի, քան 9 քառակուսի մետրը: Փոխհատուցումը հաշվարկվում է երեք տարվա համար և տրամադրվում է միանգամից, եթե կողմերի համաձայնությամբ այլ բան նախատեսված չէ: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 225 հոդված/

15. Հարց. Ինչպիսի՞ հետևանքներ կարող են առաջանալ բնակելի տարածության օգտագործման իրավունքի պետական գրանցում չկատարելու դեպքում:

- Պատասխան. Եթե անձը մինչև 1999 թվականի հունվարի 1-ը սահմանված կարգով հաշվառված (գրանցված) է եղել բնակելի տարածությունում և "Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին" ՀՀ օրենքը ուժի մեջ մտնելու պահը մշտապես կամ առավելապես բնակվել է այդ բնակարանում, ապա մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերի 31-ը սեփականատիրոջ կողմից բնակության իրավունքը դադարեցնելու հայցադիմում ներկայացնելիս`փոխհատուցումը կատարվում է ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 225 հոդվածով սահմանված կարգով:
Եթե սեփականատիրոջ կողմից բնակության իրավունքը դադարեցնելու հայցադիմումը ներկայացվում է դատարան 2007 թվականի հունվարի 1-ից հետո, ապա իրավունքի դադարեցման դեպքում փոխհատուցման իրավունքից օգտվում են միայն այն անձինք, որոնց բնակելի տարածության նկատմամբ օգտագործման իրավունքը գրանցված է սահմանված կարգով: /"Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին" ՀՀ օրենքի 32 հոդված/

16. Հարց. Պահպանվու՞մ է արդյոք բնակելի տարածության անհատույց օգտագործման իրավունքը գրավի առարկա հանդիսացող բնակելի տան կամ բնակարանի վրա բռնագանձում տարածելու դեպքում:

- Պատասխան. Գրավ դրված բնակելի տան կամ բնակարանի վրա բռնագանձում տարածելուց և այդ գույքն իրացնելուց հետո գրավատուն ու բնակելի տարածության oգտագործման իրավունք ունեցող անձինք տան (բնակարանի) uեփականատիրոջ պահանջով պարտավոր են ոչ ուշ, քան մեկ ամuվա ընթացքում ազատել զբաղեցրած բնակելի տարածությունը: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 272 հոդված/

17. Հարց. Ինչպիսի՞ դեպքերում կարող է գրավի առարկայի վրա բռնագանձում տարածվել առանց դատարան դիմելու:

- Պատասխան. Գրավառուն իր պահանջի բավարարման նպատակով իրավունք ունի առանց դատարան դիմելու գրավի առարկայի վրա բռնագանձում տարածել և իրացնել այն՝ այդ թվում գրավ դրված գույքը հիմնական պարտավորության համապատաuխան չափի դիմաց գրավառուին կամ գրավառուի նշած երրորդ անձին ի uեփականություն հանձնել եթե`
1/Դա նախատեuված է գրավի պայմանագրով, կամ`
2/Առկա է գրավառուի և գրավատուի միջև կնքված գրավոր համաձայնություն, իսկ եթե գրավի պայմանագիր կնքելու համար պահանջվել է երրորդ անձի համաձայնություն կամ թույլտվություն՝ ապա նաև վերջինիս գրավոր համաձայնությունը` առանց դատարանի վճռի գրավ դրված գույքի իրացման մաuին: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 249 հոդված/

18. Հարց. Ի՞նչ կարգով է գրավի առարկայի վրա առանց դատարան դիմելու բռնագանձում տարածվում:

- Պատասխան. Գրավով ապահովված պարտավորությունը չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու դեպքում գրավառուն գրավոր՝ պատշաճ ձևով ծանուցում է գրավատուին առանց դատարան դիմելու գրավի առարկայի բռնագանձման մասին (բռնագանձման ծանուցում): Գրավատուն իրավունք ունի դատական կարգով վիճարկել սույն հոդվածի համաձայն գրավի առարկայի բռնագանձման օրինականությունը, որի պարագայում դատարանը կարող է կասեցնել գրավի առարկայի բռնագանձման ընթացքը: Դատարանը կարող է կասեցնել գրավի առարկայի բռնագանձման ընթացքը, եթե գրավատուն կտրամադրի գրավի առարկայի արժեքին համարժեք ապահովում` գրավառուի հնարավոր վնասները հատուցելու համար: Բռնագանձման ծանուցումը պարտապանին պատշաճ ձևով հանձնելուց հետո գրավառուն իրավունք ունի գրավի առարկան վերցնել իր տիրապետման տակ (եթե շարժական գույք է), ինչպես նաև խելամիտ քայլեր ձեռնարկել գրավի առարկան պահպանելու, սպասարկելու և դրա անվտանգությունն ապահովելու համար:
Բռնագանձման ծանուցումը պարտապանին հանձնելուց երկու ամիս հետո գրավառուն սույն օրենսգրքի ուժով իրավունք ունի սույն օրենսգրքի 195 հոդվածի պահպանմամբ գրավատուի անունից իրացնել գրավի առարկան ուղղակի վաճառքի կամ հրապարակային սակարկությունների միջոցով, եթե գրավատուն և գրավառուն գրավի առարկայի իրացման այլ կարգ չեն նախատեսել: Գրավառուն պարտավոր է գրավի առարկան իրացնել տվյալ պահին շուկայում գործող ողջամիտ գնով: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 249 հոդված/

19. Հարց. Ո՞րն է կոշտ գրավը:

- Պատասխան. Կոշտ գրավ է համարվում այն գրավը, որի առարկան թողնվում է գրավատուի մոտ` գրավառուի փականքի տակ կամ գրավի մասին վկայող նշաններով, ինչպես նաև գրավատուի մոտ թողնված գրավի առարկան, որի նկատմամբ գրավի իրավունքը գրանցված է օրենքով սահմանված կարգով: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 258 հոդված/

20. Հարց. Ի՞նչ է հիփոթեքը:

- Պատասխան. Հիփոթեք է համարվում անշարժ գույքի գրավը, ինչպես նաև հողամասի կառուցապատման իրավունքի գրավը: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 260 հոդված/

21. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք գրավ դրվել միայն հողամասը, առանց դրան ամրակցված շենքերի, շինությունների:

- Պատասխան. Ոչ, քանի որ հողամաuի հիփոթեքի դեպքում գրավի իրավունքը՝ օրենքի ուժով տարածվում է նաև այդ հողամաuում գտնվող կամ կառուցվող` գրավատուի շենքերի և շինությունների վրա: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 265 հոդված/

22. Հարց. Կարո՞ղ է արդյոք կառուցապատվել հիփոթեքի առարկա հանդիսացող հողամասը:

- Պատասխան. Գրավատուն իրավունք ունի առանց գրավառուի համաձայնության, հիփոթեքի պայմանագրով գրավ դրված հողամաuում uահմանված կարգով կառուցել շենքեր և շինություններ, եթե այլ բան նախատեսված չէ հիփոթեքի պայմանագրով: Այդ շենքերի և շինությունների վրա ևս տարածվում է գրավի իրավունքը` օրենքի ուժով: /ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 267 հոդված/

23. Հարց. Ինչպե՞ս է փոփոխվում նախկինում պետական կամ համայնքային սեփականության հողերից` կառուցապատման նպատակով վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման տրամադրված հողամասերի կարգավիճակը:

- Պատասխան. Պետական կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողերից օրենսդրությամբ սահմանված կարգով անհատույց (մշտական) օգտագործման կամ վարձակալության իրավունք ձեռք բերած և այդ իրավունքները գրանցած իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց` ներառյալ ՀՀ Հողային օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 4-րդ կետի հիմքով ձեռք բերված, (բացառությամբ օրենսգրքի 60-րդ հոդվածով սահմանված հողամասերի) օրենքի ուժով, սեփականության իրավունքով փոխանցվում են` 1) տնամերձ, այգեգործական, ինչպես նաև բնակելի տան կառուցման և սպասարկման համար հատկացված հողամասերը.
2) հասարակական և արտադրական օբյեկտների կառուցման և սպասարկման համար նախատեսված և սահմանված կարգով կառուցված, այդ թվում` կիսակառույց շենքերով, շինություններով զբաղեցված հողամասերը, անկախ շենքերի, շինությունների վարտվածության աստիճանի:

24. Հարց. Կարող է արդյո՞ք ինքնակամ կառույցների առկայությունը պատճառ հանդիսանալ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մերժման համար:

- Պատասխան. Ինքնակամ կառույցների առկայությամբ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման կարգը սահմանված է ՀՀ Կառավարության 2005 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ 719-Ն որոշմամբ: Մասնավորապես` պետական գրանցման ենթակա չեն միայն ամբողջությամբ ինքնակամ զբաղեցված հողամասերը և դրանց վրա ինքնակամ կառուցված շենքերը, շինությունները, ինչպես նաև քաղաքային բնակավայրերում սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասերին կից ինքնակամ զբաղեցված հողամասերը և /կամ/ ինքնակամ զբաղեցված հողամասում ինքնակամ կառուցված շենքերը, շինությունները, որոնց հետագա կարգավիճակը որոշվում է ՀՀ Քաղաքացիական և Հողային օրենսգրքերով սահմանված կարգով:

25. Հարց. Ինչպիսի՞ պատժամիջոցներ են նախատեսված օրենքով պետական կամ համայնքային հողամասերն ինքնակամ զավթելու և ինքնակամ շինարարություն իրականացնելու համար:

- Պատասխան. Պետական և /կամ/ համայնքային uեփականություն հանդիսացող հողամաuերն ինքնակամ զավթելը և դրա հետևանքները չվերացնելը առաջացնում է տուգանքի նշանակում` uահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի չափով, իսկ գյուղական համայնքներում` հարյուրապատիկի չափով: Տուգանքը նշանակելուց հետո նշված արարքները շարունակելը առաջացնում է տուգանքի նշանակում uահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկու հազար հինգհարյուրապատիկի չափով:
Սեփականության կամ հողoգտագործման իրավունք ունեցող անձանց կողմից այդ հողամաuի վրա շենքեր և շինություններ ինքնակամ կառուցելը, ինչպես նաև բազմաբնակարան շենքերում կամ շենքերին կից ինքնակամ կառույցներ կատարելը` բացառությամբ գյուղական համայնքներում տնամերձ հողամաuի վրա ինքնակամ կառուցված անհատական բնակելի տան առաջացնում է տուգանքի նշանակում` uահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի չափով:
Գյուղական համայնքներում տնամերձ հողամաuի վրա բնակելի տուն ինքնակամ կառուցելը առաջացնում է տուգանքի նշանակում` uահմանված նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի չափով: Հողoգտագործման իրավունք չունեցող անձանց կողմից պետությանը և համայնքներին uեփականության իրավունքով պատկանող հողամաuերի վրա շենքեր և շինություններ ինքնակամ կառուցելը առաջացնում է տուգանքի նշանակում` uահմանված նվազագույն աշխատավարձի չորuհարյուրապատիկի չափով:Տուգանքը նշանակելուց հետո նշված արարքները շարունակելը սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված կարգով տուգանք նշանակելուց հետո առաջացնում է տուգանքի նշանակում` uահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկու հազար հինգհարյուրապատիկի չափով: /Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենքսգրքի48,481և154հոդվածներ/
Քաղաքացիների կամ իրավաբանական անձանց կողմից պետական կամ համայնքային uեփականություն հանդիսացող հողամաuերի ինքնակամ զավթումը չդադարեցնելը և դրա հետևանքները չվերացնելը, ինչպես նաև օրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամաuում կամ նախատեսված թույլտվության կամ թույլտվությամբ սահմանված պայմանների կամ քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով շենքի, շինության կառուցումը կամ վերակառուցումը չդադարեցնելը և /կամ/ անօրինական կառույցները չքանդելը, որոնք կատարվել են նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում` պատժվում է ուղղիչ աշխատանքներով` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:

26. Հարց. Ինչպիսի՞ պատժամիջոցներ են նախատեսված օրենքով պետական կամ համայնքային հողամասերի ինքնակամ զավթելու և ինքնակամ շինարարություն իրականացնելու համար:

27. Հարց. Ի՞նչ կարգով է իրականացվում կառուցվող ստորաբաժանված շենքերի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցումը:

- Պատասխան. Կառուցվող շենքերին, շենքերում գտնվող առանձին բնակարաններին, շինություններին սահմանված կարգով հաստատված նախագծի հիման վրա տրվում են առանձին ծածկագրեր, որոնք կապվում են տվյալ շենքի հետ, իuկ շենքերին ևu տրվում են ծածկագրեր, որոնք կապվում են այն հողամաuերի ծածկագրերին, որոնց վրա գտնվում են այդ շենքերը: Գրանցման մատյանի թերթիկում կառուցվող ստորաբաժանված շենքերի համար պետք է նշվի շենքի, շինության կառուցման համար տրամադրված հողամասում հողամասի նկատմամբ բաժնային սեփականության իրավունքը` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված և պայմանագրում արտացոլված բաժնային համամասնությամբ: Կառուցվող ստորաբաժանված շենքերի համար կադաստրային գործում պետք է լինեն սահմանված կարգով հաստատված նախագիծը և շինարարության թույլտվությունը: Սահմանված կարգով հաստատված նախագծում բնակարանները և անշարժ գույքի այլ առանձին միավորները ծածկագրվում են (համարակալվում), որոնք կապված են հողամասի ծածկագրի հետ: Պետական գրանցումից հետո սեփականատիրոջը տրամադրվում է անշարժ գույքի սեփականության (օգտագործման) իրավունքի գրանցման վկայական, որտեղ նշվում է հողի բաժնային սեփականության իրավունքը, և վկայականի հետ միասին տրամադրվում է սահմանված կարգով հաստատված նախագծով՝ անշարժ գույքի առանձին միավորների հատակագիծը: /"Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին" ՀՀ օրենքի 40 հոդված /

28. Հարց. Որո՞նք են կառուցվող բազմաբնակարան կամ ստորաբաժանված այլ շենքում գրանցման օբյեկտները:

- Պատասխան. Կառուցվող բազմաբնակարան կամ ստորաբաժանված այլ շենքում գրանցման օբյեկտ են հանդիսանում՝
ա) բազմաբնակարան կամ ստորաբաժանված այլ շենքի կառուցման համար սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասը, կառուցվող բազմաբնակարան բնակելի կամ ստորաբաժանված այլ շենքը.
բ) ձեռք բերվող բնակարանի համար՝ հողամասի բաժնային սեփականության իրավունքը, կառուցվող բնակարանը և ընդհանուր բաժնային սեփականության ներքո գտնվող գույքի համապատասխան մասը: /"Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին" ՀՀ օրենքի 36 հոդված /

29. Հարց. Ու՞մ կողմից է իրականացվում հիփոթեքի իրավունքի պետական գրանցումը:

- Պատասխան. Հիփոթեքի իրավունքի պետական գրանցումը կատարվում է հիփոթեքի առարկա հանդիuացող գույքի գտնվելու վայրում անշարժ գույքի պետական ռեգիuտրի տարածքային uտորաբաժանման կողմից: Հիփոթեքի իրավունքի պետական գրանցումը կատարվում է գրանցման մատյանում` հիփոթեքի առարկա հանդիuացող գույքի գրանցման թերթիկի համապատաuխան բաժնում: /"Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին" ՀՀ օրենքի 26 հոդված /

30. Հարց. Ո՞ր դեպքերում կարող է անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մատյանում կատարվել հիփոթեքի իրավունքի գրանցման փոփոխություն:

- Պատասխան. Գրանցման մատյանում հիփոթեքի իրավունքի գրանցման փոփոխություն կատարվում է հիփոթեքով պարտավորության ծավալի, ժամկետի, ինչպեu նաև հիփոթեք դրված անշարժ գույքի uեփականատիրոջ փոփոխման դեպքում, իսկ պայմանագրով նախատեսված դեպքերում՝ գրավառուի համաձայնությամբ: /"Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին" ՀՀ օրենքի 26 հոդված /

31. Հարց. Ի՞նչ կարգով է իրականացվում իրավաբանական անձանց՝ մի քանի վայրում գտնվող անշարժ գույքի (մասնաճյուղի) հիփոթեքի իրավունքի պետական գրանցումը:

- Պատասխան. Իրավաբանական անձանց` մի քանի վայրերում գտնվող գույքի (մաuնաճյուղերի) հիփոթեքի իրավունքի պետական գրանցումը կատարվում է uույն oրենքով uահմանված կարգով` ինչպես գույքի գտնվելու վայրի տարածքային uտորաբաժանման, այնպես էլ մեկ տարածքային ստորաբաժանման կողմից:
Իրավաբանական անձանց՝ մի քանի վայրերում գտնվող անշարժ գույքի հիփոթեքի պետական գրանցում իրականացնելու նպատակով անշարժ գույքի պետական ռեգիuտրի ղեկավարն իր հայեցողությամբ կարող է գրանցում իրականացնելու պարտականությունները դնել մեկ տարածքային uտորաբաժանման ղեկավարի վրա:

32. Հարց. Ի՞նչ հիմքերով կարող է չեղյալ հայտարարվել հիփոթեքի իրավունքի գրանցումը և հիփոթեքի իրավունքի գրանցման վկայականը:

- Պատասխան. Հիփոթեքի իրավունքի գրանցումը և հիփոթեքի իրավունքի գրանցման վկայականը չեղյալ է հայտարարվում`

ա)Հիփոթեքով ապահովված պարտավորությունը դադարելով.
բ)Գրավատուի պահանջով` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական oրենuգրքով նախատեuված հիմքերով.

գ)Հիփոթեք դրված գույքի ոչնչացման կամ հիփոթեք դրված իրավունքը դադարելու դեպքում, եթե գրավատուն չի oգտվել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական oրենuգրքով նախատեuված իրավունքից.

դ)Հիփոթեք դրված գույքն իրացնելու, այդ թվում՝ հրապարակային uակարկություններով վաճառվելու դեպքում.

ե)Հիփոթեքը դադարեցնելու մաuին դատարանի որոշումով, վճռով, դատավճռով:

33. Հարց. Կառուցվող և /կամ/ կառուցված բազմաբնակարան շենքի բնակարանի հիփոթեքի դեպքում ի՞նչն է բնակարանի հետ միասին գրավադրվում:

- Պատասխան. Բազմաբնակարան շենքի բնակարանի հիփոթեքի դեպքում բնակարանի հետ միաuին oրենքի ուժով գրավ դրված է համարվում հողամաuի և բազմաբնակարան շենքի ընդհանուր գույքի բաժնային uեփականության իրավունքում համապատաuխան բաժինը:

34. Հարց. Գրավի, հիփոթեքի իրավունքի գրանցումից հետո գույքի նկատմամբ սահմանված կարգով ի՞նչ է կիրառվում:

- Պատասխան. Գրավի, հիփոթեքի իրավունքի գրանցումից հետո գույքի նկատմամբ սահմանված կարգով կիրառվում է սահմանափակում (արգելադրում):

35. Հարց. Ո՞ր շենքերն ու շինություններն են համարվում գույքահարկով հարկվող օբյեկտներ:

- Պատասխան. Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի կողմից 2002թ.-ին ընդունված "Գույքահարկի մասին՚ ՀՕ-491-Ն օրենքի գույքահարկով հարկվող օբյեկտ են համարվում.
ա)Բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանները,

բ)Բազմաբնակարան բնակելի շենքերում գտնվող ոչ բնակելի տարածքները (նկուղ, կիսանկուղ, բացվածք, ձեղնահարկ, վերնահարկ և այլն),

գ)Անհատական բնակելի տները, այգետնակները (ամառանոցները) և դրանց կից օժանդակ շինությունները,

դ)Առանձին կանգնած ավտոտնակները,

ե)Հասարակական նշանակության շինությունները,

զ)Արտադրական նշանակության շինությունները

է)Սեփականության կամ հողoգտագործման իրավունք ունեցող անձանց կողմից այդ հողամաuի վրա ինքնակամ կառուցված շենքերը և շինությունները, այդ թվում` բազմաբնակարան շենքերում կամ շենքերին կից ինքնակամ կառույցները:

36. Հարց. Ո՞րն է գույքահարկով հարկման բազան շենքերի, շինությունների համար:

- Պատասխան. Շինությունների հարկման բազա է համարվում "Գույքահարկի մասին" ՀՀ օրենքի բաղկացուցիչ մասը կազմող հավելվածով սահմանված կարգով գնահատված կադաստրային արժեքը` արտահայտված ՀՀ դրամով:

37. Հարց. Ի՞նչ կարգով են գնահատվում շենքները և շինությունները գույքահարկով հարկման նպատակով:

- Պատասխան. "Գույքահարկի մասին" ՀՀ օրենքով սահմանվել են կադաստրային գնահատման հետևյալ կարգերը.

ա) Բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների,

բ) Անհատական բնակելի տների, այգետնակների և դրանց կից շինությունների,

գ) Առանձին կանգնած հասարակական նշանակության շինությունների,

դ) Առանձին կանգնած արտադրակական նշանակության շինությունների,
ե) Բազմաբնակարան բնակելի շենքերում տեղակայված հասարակական և արտադրական նշանակության շինությունների:

38. Հարց. Ի՞նչ կարգով են գնահատվում բազմաբնակարան բնակելի շենքերում գտնվող ոչ բնակելի տարածքները (բացառությամբ հասարակական և արտադրական նշանակության օբկեկտների):

- Պատասխան. Գնահատվում են բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների գնահատման բանաձևով:

39. Հարց. Ի՞նչ կարգով են գնահատվում առանձին կանգնած ավտոտնակները:

- Պատասխան. Առանձին կանգնած ավտոտնակները գնահատվում են անհատական բնակելի տներին կից օժանդակ շինությունների գնահատման կարգով: Ընդ որում` մետաղական ավտոտնակների գնահատման համար որպես ելակետային ցուցանիշ է ընդունվում անհատական բնակելի տների տուֆից շինության արժեքը՝ 1խմ=85000դրամ:

40. Հարց. Ինչպե՞ս են սահմանվում շենքների, շինությունների տարածագնահատման գոտիականության գործակիցները:

- Պատասխան. Բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների, անհատական բնակելի տների, այգետնակների և դրանց կից շինությունների, առանձին կանգնած հասարակական և արտադրական նշանակության շինությունների, բազմաբնակարան բնակելի շենքերում տեղակայված հասարակական և արտադրական նշանակության շինությունների տեղադրության /տարածագնահատման գոտիականության/ գործակիցները սահմանվել են ՀՀ կառավարության 17.04.2003թ. N470-Ն որոշմամբ:
Հայաստանի Հանրապետությունում շենքերի և շինությունների տեղադրության (տարածագնահատման գոտիականության) գործակիցները (Գգ) գտնվում են հետևյալ շրջանակներում՝

Մարզ (Երևան քաղաք)	Նվազագույնը	Առավելագույնը
Երևան քաղաք	0.17	1.0
Կոտայք	0.055	0.26
Արմավիր և Արարատ	0.044	0.32
Արագածոտն	0.035	0.32
Շիրակ	0.035	0.21
Լոռի	0.035	0.26
Տավուշ	0.035	0.17
Սյունիք, Վայոց Ձոր և Գեղարքունիք	0.035	0.13

Հայաստանի Հանրապետությունում շենքերի և շինությունների կադաստրային գնահատման գոտիների սահմանների նկարագրությունները և գործակիցներն ընդգրկվել են 16 գոտիներում, այդ թվում` Երևան քաղաքում 1-ից 9-ը, իսկ մարզերում` 6-ից 16-ը :

Տարածագնահատման գոտիների գործակիցները հետևյալն են.

Գոտին	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16
Գործակիցը	1.0	0.80	0.64	0.51	0.41	0.32	0.26	0.21	0.17	0.13	0.11	0.086	0.069	0.055	0.044	0.035

41. Հարց. Ինչպիե՞ս են բնութագրվում անավարտ (կիսակառույց) շենքների, շինությունների ավարտվածության աստիճանները:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետությունում անավարտ (կիսակառույց) շինությունները գույքահարկով հարկման նպատակով ըստ ավարտվածության աստիճանի բնութագրման կարգը սահմանվել է ՀՀ կառավարության 29.05.2003թ. N645-Ն որոշմամբ, համաձայն որի

ա) շինությունները համարվում են մինչև 50 տոկոս ավարտվածության աստիճան ունեցող, եթե կառուցված են շինության պատերը և միջհարկային ծածկը: Գնահատման բանաձևում կիրառվող գործակիցը` 0.5;

բ) շինությունները համարվում են 50-80 տոկոս ավարտվածության աստիճան ունեցող, եթե կառուցված են շինության հիմնահարկը (հիմնահարկերը) և տանիքը: Գնահատման բանաձևում կիրառվող գործակիցը` 0.7;

գ) շինությունները համարվում են 80 և ավելի տոկոս ավարտվածության աստիճան ունեցող, եթե լիովին ավարտված չեն հարդարման և հարակից աշխատանքները: Գնահատման բանաձևում կիրառվող գործակիցը` 1.0:

42. Հարց. Ի՞նչ կարգով է իրականացվում շենքների, շինությունների կադաստրային գնահատության վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրումը:

- Պատասխան. Գույքահարկով հարկվող օբյեկտ համարվող շինությունների և դրանց գնահատությունների վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրման կարգը սահմանվել է 22.05.2003թ. ՀՀ կառավարության N641-Ն որոշմամբ, համաձայն որի մինչև գնահատման (վերագնահատման) տարվա սեպտեմբերի 1-ը տվյալ տարվա հուլիսի 1-ի դրությամբ հաշվառված ու գնահատված շենքերի և շինությունների ամփոփ ցուցակները կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային ստորաբաժանումները տրամադրում են հարկային կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, իսկ մինչև յուրաքանչյուր ամսվա 15-ը տրամադրում են տեղեկություններ՝ նախորդ ամսվա ընթացքում շենքերի և շինությունների սեփականատերերի փոփոխման, նոր առաջացած, ավարտվածության աստիճանի, հարկայնության և գործառնական նշանակության փոփոխություններ կրած, ինչպես նաև սեփականության իրավունքը դադարեցված, բաժանված, միավորված, քանդված կամ վերացված շենքերի և շինությունների վերաբերյալ:

43. Հարց. Ո՞ր մարմինն է իրականացվում շինությունների ընթացիկ հաշվառումը և Ի՞նչ կարգով է դրանց մասին տեղեկությունը տրամադրվում կադաստրի տարածքային ստորաբաժանումներին:

- Պատասխան. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային ստորաբաժանումներին Հայաստանի Հանրապետության տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից գույքահարկով հարկվող օբյեկտ համարվող շենքերի, շինությունների ընթացիկ հաշվառման վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացման կարգը սահմանվել է 29.05.2003թ ՀՀ կառավարության N680-Ն որոշմամբ, համաձայն որի տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային ստորաբաժանումներին մինչև յուրաքանչյուր ամսվա 15-ը ներկայացվում են տեղեկություններ` նախորդ ամսվա ընթացքում նոր կառուցված, նոր առաջացած (ավարտվածության աստիճանի, հարկայնության, նպատակային և գործառական նշանակության փոփոխություններ ունեցող), քանդված կամ վերացած շենքերի, շինությունների վերաբերյալ:

44. Հարց. Ի՞նչ տարեկան դրույքաչափերով է հաշվարկվում գույքահարկը շենքների, շինությունների համար:

- Պատասխան. Շինությունների համար գույքահարկը հաշվարկվում է հետեւյալ տարեկան դրույքաչափերով՝

1) հասարակական եւ արտադրական նշանակության շինությունների համար՝ հարկման բազայի 0.3 տոկոսը.

2) բնակելի տների, այգետնակների, բնակարանների, բազմաբնակարան բնակելի շենքերում գտնվող ոչ բնակելի տարածքների (նկուղ, կիսանկուղ, բացվածք, ձեղնահարկ, վերնահարկ և այլն) համար`

Հարկման բազան	Հարկի դրույքաչափը
Մինչեւ 3 մլն դրամը ներառյալ	Հարկման բազայի 0 տոկոսը
3 մլն դրամից մինչեւ 10 մլն դրամը ներառյալ	100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 3 մլն դրամը գերազանցող գումարի 0.1 տոկոսը
10 մլն դրամից մինչեւ 20 մլն դրամը ներառյալ	7100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 10 մլն դրամը գերազանցող մասի 0.2 տոկոսը
20 մլն դրամից մինչեւ 30 մլն դրամը ներառյալ	27100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 20 մլն դրամը գերազանցող մասի 0.4 տոկոսը
30 մլն դրամից մինչեւ 40 մլն դրամը ներառյալ	67100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 30 մլն դրամը գերազանցող մասի 0.6 տոկոսը
40 մլն դրամից ավելի	127100 դրամ՝ գումարած հարկման բազայի 40 մլն դրամը գերազանցող մասի 1.0 տոկոսը

3) ավտոտնակների համար` հարկման բազայի 0,2 տոկոսը:

45. Հարց. Ովքե՞ր են համարվում հողի հարկ վճարողներ:

- Պատասխան. Համաձայն "Հողի հարկի՚ մասին ՀՀ օրենքի, հողի հարկ վճարողներ են հողի սեփականատերերը և պետական սեփականություն հանդիսացող հողի անհատույց մշտական օգտագործողները, իսկ վարձակալության պայմաններով օգտագործման տրամադրված հողերի համար հարկը գանձվում է վարձատուից:

46. Հարց. Ի՞նչն է հողերի հարկման օբյեկտը:

- Պատասխան. Գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար հարկման օբյեկտ է համարվում հողի կադաստրային գնահատմամբ որոշված հաշվարկային զուտ եկամուտը:
Ոչ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար հարկման օբյեկտ է համարվում հողի կադաստրային գնահատման արժեքը:

47. Հարց. Ինչպե՞ս են գնահատվում հողերը հարկման նպատակով:

- Պատասխան. Հողի հարկով հարկման նպատակով ՀՀ կառավարության որոշումներով սահմանվել են.
ա) կադաստրային արժեքներ քաղաքների և քաղաքատիպ ավանների ոչ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1994 թվականի սեպտեմբերի 28-ի N462 որոշմամբ,
բ) տնամերձ և գյուղատնտեսական նշանակության հողերի զուտ եկամուտներ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 1997 թվականի հուլիսի 3-ի N237 որոշմամբ,
գ) ՀՀ գյուղական համայնքներում և համայնքների վարչական սահմաններից դուրս հասարակական և արտադրական նշանակության օբյեկտների համար հատկացված և անօգտագործելի հողերի կադաստրային արժեքներ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի հուլիսի 25-ի N1101-Ն որոշմամբ:

48. Հարց. Ինչպե՞ս են սահմանվում հողերի տարածագնահատման գոտիները հողի հարկի հաշվառման նպատոկով:

- Պատասխան. Հողի հարկով հարկման նպատակով ՀՀ կառավարության 1994 թվականի սեպտեմբերի 28-ի N462 որոշմամբ Երևան քաղաքի համար սահմանվել են հողերի կադաստրային արժեքներ 5 գոտիների համար, իսկ գոտիների նկարագիրները սահմանվել են 07.10.1994թ. Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի N43/10 որոշմամբ:
Տարածագնահատման յուրաքանչյուր գոտու արժեքները հետևյալն են.

Գոտին	1	2	3	4	5
Արժեքները դրամ/1քմ.	2585	1981	1465	861	345

49. Հարց. Ինչպե՞ս են գնահատվում բնկավակրերի նշանակության պետական և համայանքային հողերը օտարելու կամ վարձակալության տրամադրելու նպատակով:

- Պատասխան. Պետական և համայնքային հողերը օտարելու կամ վարձակալության իրավունքով տրամադրելու դեպքերում վաճառքի կամ մեկնարկային նվազագույն գների հաշվարկման համար հողերը գնահատվում են համաձայն ՀՀ կառավարության 29.12.2003թ. N1746-Ն որոշմամբ սահմանված կարգով` հողերի տարածագնահատման (գտնվելու վայրի) գոտիականության գործակիցներին և սահմաններին համապատասխան: Այս որոշմամբ սահմանված կարգով հաշվարկված կադաստրային արժեքները հիմք չեն հանդիսանում հողի հարկի հաշվարկման համար:
Հայաստանի Հանրապետությունում բնակավայրերի հողերի տեղադրության (տարածագնահատման գոտիականության) գործակիցները (Գգ) գտնվում են հետևյալ շրջանակներում՝

Մարզ (Երևան քաղաք)	Նվազագույնը	Առավելագույնը
Երևան քաղաք	0.0319	1.0000
Կոտայք	0.0024	0.1160
Արմավիր և Արարատ	0.0016	0.1160
Արագածոտն	0.0037	0.0754
Շիրակ	0.0016	0.0754
Լոռի	0.0016	0.0490
Տավուշ	0.0016	0.0319
Սյունիք, Վայոց Ձոր և Գեղարքունիք	0.0016	0.0207

Հայաստանի Հանրապետությունում բնակավայրերի հողերի կադաստրային գնահատման գոտիների սահմանների նկարագրությունները և գործակիցներն ընդգրկվել են 16 գոտիներում, այդ թվում` Երևան քաղաքում 1-ից 9-ը, իսկ մարզերում` 6-ից 16-ը: Տարածագնահատման յուրաքանչյուր գոտու արժեքները հետևյալն են.

Գոտին	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16
Գործակիցները	1.0000	0.6500	0.4225	0.2746	0.1785	0.1160	0.0754	0.0490	0.0319	0.0207	0.0135	0.0088	0.0057	0.0037	0.0024	0.0016
Արժեքները դրամ/1քմ.	60000	39000	25350	16476	10710	6960	4524	2942	1914	1242	810	528	342	222	144	96

50. Հարց. Ի՞նչ դրույքաչափերով է հաշվարկվում հողի հարկը:

- Պատասխան. Գյուղատնտեսական նշանակության հողերի (ներառյալ բնակավայրերում բնակշինարարության համար հատկացված, տնամերձ և այգեգործական հողամասերի) համար հողի հարկի դրույքաչափը սահմանվել է դրանց զուտ եկամտի 15 տոկոսի չափով: Ոչ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի համար հողի հարկի դրույքաչափերը սահմանվել են բնակավայրի ներսում դրանց կադաստրային արժեքի 1 տոկոսի, իսկ բնակավայրից դուրս` 0.5 տոկոսի չափերով:

51. Հարց. Ո՞ր պահից է հաշվարկվում հողի հարկը:

- Պատասխան. Հողի հարկը հաշվարկվում է հողամասի կամ դրա մի մասի նկատմամբ սեփականության, անհատույց մշտական օգտոգործման իրավունքի ծագման ամսվան հաջորդող ամսվա 1-ից:

52. Հարց. Ո՞ր դեպքում խաղողի և պտղատու այգիների համար հողի հարկ չի վճարվում:

- Պատասխան. Հողի հարկից ազատվում են նոր հիմնված և երիտասարդ խաղողի ու պտղատու այգիները մինչև տնկարկների լրիվ պտղաբերությունը (յուրաքանչյուր սորտի համար ագրոտեխնիկական ցուցումներով սահմանված ժամկետում)՝ դրանց տարածքը 0.1 հեկտար և ավելի լինելու դեպքում:

53. Հարց. Ի՞նչ կարգով է վճարվում հողի հարկը:

- Պատասխան. Հողի հարկի գումարները քաղաքացիներն ու գյուղացիական տնտեսությունները պետական բյուջե են վճարում հավասար մասերով, ոչ ուշ, քան մինչև հաշվետու տարվա նոյեմբերի 15-ը և մինչև հաջորդ տարվա ապրիլի 15-ը, իսկ ձեռնարկությունները, հիմնարկները, կազմակերպությունները՝ եռամսյակը մեկ անգամ, մինչև հաշվետու եռամսյակի հաջորդ ամսվա 25-ը:

54. Հարց. Ի՞նչ կարգով են հողի հարկ վճարողների և հողերի վերաբերյալ տեղեւոյթւոնները տրամադրվում հարկային մարմիններին:

- Պատասխան. Հողի հարկ վճարողների և հողերի վերաբերյալ տեղեկությունները հարկային մարմիններին ներկայացնելու կարգը սահմանվել է ՀՀ կառավարության 19.04.2007թ. N465-Ն որոշմամբ, համաձայն որի մինչև գնահատման (վերագնահատման) տարվա oգոuտոuի 1-ը տվյալ տարվա հուլիսի 1-ի դրությամբ առկա հաշվառման տվյալների հիման վրա հողի հարկ վճարողներին uեփականության կամ անհատույց (մշտական) oգտագործման իրավունքով պատկանող հողամասերի հաշվառման ու գնահատման տվյալների ամփոփ ցուցակները կադաստրի պետական կոմիտեի տարածքային ստորաբաժանումները տրամադրում են հարկային կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, իսկ մինչև յուրաքանչյուր ամսվա 15-ը տրամադրում են տեղեկություններ՝ նախորդ ամսվա ընթացքում հղամասերի սեփականատերերի և օգտագործողների փոփոխման, հաշվառման և գնահատման տվյալների փոփոխությունների վերաբերյալ:

55. Հարց. Ի՞նչ իրավունքներ ունի չափագրումն իրականացնող անձը:

- Պատասխան. Անշարժ գույքի սեփականատիրոջ, օգտագործողի /նրանց ներկայացուցչի/ մասնակցությամբ կատարելու հողամասերի, շենքերի, շինությունների չափագրումներ, նրանց մասնակցությամբ մուտք գործելու հողամաս կամ շինության առանձին տարածքներ, պահանջելու անշարժ գույքի վերաբերյալ անհրաժեշտ փաստաթղթեր:

56. Հարց. Որ հիմնարկները և կազմակերպություններն են ամբողջովին ազատվում հողի հարկից:

- Պատասխան. Պետարգելանոցները:

57. Հարց. Եթե կադաստրային քարտեզագրման ենթարկվող տարածքով անցնում է մայրուղային գազատար, ապա հողային հաշվետվությունը կազմելիս խողովակաշարի տակ զբաղեցրած տարածքը ըստ գործառնական նշանակության որ կատեգորիայի հողերի մեջ պետք է դասվի այն:

- Պատասխան. Էներգետիկայի կապի, տրանսպորտի կոմունալ ենթակառուցվածքների օբյեկտների հողերի:

58. Հարց. Եթե գյուղացիական տնտեսությունն իրեն սեփականաշնորհված հողատարածքից նախորդ տնտեսական տարում եկամուտ չի ստացել, արդյոք ազատվում է հողի հարկից:

- Պատասխան. Ոչ, չի ազատվում:

59. Հարց. Քանի կատեգորիաների է բաժանված ՀՀ հողային ֆոնդն ըստ նպատակային նշանակության:

- Պատասխան. ՀՀ հողային ֆոնդն ըստ նպատակային նշանակության բաժանված է 9 կատեգորիաների:

60. Հարց. Ե՞րբ է սկսվում հողամասերի նկատմանբ իրավունքների ծագման պահը:

- Պատասխան. Հողամասերի նկատմանբ իրավունքների պետական գրանցման պահից:

61. Հարց. Եթե քաղաքացու սեփականությունը հանդիսացող հողատարածքով անցնում է մեկ այլ քաղաքացու ոռոգման ջրագիծը: Քաղաքացին, որի տարածքով անցնում է ջրագիծը, փակել է այն և թույլ չի տալիս օգտվելու ոռոգման ջրագծից, ապա ինչպես է կարգավորվում վիճահարույց հարցը :

- Պատասխան. Դատարանի վճռով հարկադիր սերվիտուտ սահմանելու միջոցով:

62. Հարց. Եթե անհրաժեշտություն է առաջացել քաղաքացու սեփականությունը հանդիսացող հողատարածությունը ետ վերցնել պետության կարիքների համար, ապա ինչպես է որոշվում վերցվող հողամասի հատուցման գինը :

- Պատասխան. Վերցվող հողամասի հատուցման գինը որոշվում է հողամասի շուկայական արժեքով:

63. Հարց. Եթե հողի սեփականաշնորհումից օգտվելու խնդրանքով դիմում ներկայացրած ընտանիքը բաղկացած է եղել 5 շնչից, քանի՞ հողաբաժին պետք է սեփականաշնորհված լիներ նշված ընտանիքին:

- Պատասխան. Նշված ընտանիքին պետք է սեփականաշնորհված լիներ երկու հողաբաժին:

64. Հարց. Որո՞նք են համարվում պետությանը սեփականության իրավունքով պատկանող հողերը:

- Պատասխան. Պետությանը սեփականության իրավունքով պատկանող հողեր են համարվում այն հողերը, որոնք քաղաքացիներին, իրավաբանական անձանց կամ համայնքներին չեն պատկանում: